Full text of "MSX Mozaik 1989 nummer 1"

See other formats

ggn 


4% H Savas 
a! | 
HEEREN 
À / 


— 
efo 


dd 


voe 


orergitovototnetnteteletelske 





No: 1 - 1989 


Prijs f. 6.25 
INHOUD 


4 Ganzenborden 






é Tips en Truuks 
2 Hangman 
£ Audiotest 
# Gehoortest pee 
# Vraag en antwoord 
£ Nieuws 
é ICP 


4 en nog veel meer…… 


Enkele van de besproken programma's!!! 





2 MSX-MOZAIK 2 





OEPS 


Grandioze misser natuurlijk op de laatste bladzijde van het vorige 
nummer: keurig en in vette letters de tekst * bij dBASE III enzovoorts, 
maar daarna een smetteloos witte ruimte! De bedoeling was om 
daarna de in te voeren commando’s te laten zien voorafgegaan door de 
dBASE-prompt: de befaamde PUNT. Vragen om problemen 
natuurlijk (blijkt nu) want er zijn ook tekstverwerkers (Wordstar dus) 
die met punt-commando’s werken (voor bijvoorbeeld 
printer-aansturing!) met het nu voor alle lezers zichtbare ontroerende 
gevolg. 


Welnu, dit had het moeten zijn (het ging om 
conversie van dBASE III naar dBASE II) 


* bij dBASE III of dBASE III PLUS: 


USE <bestandsnaam> COPY TO A: naam> 
TYPE SDF 


* bij dBASE II op de MSX: 


CREATE <bestandsnaam> met dezelfde 
lay-out van het bestand als bij het dBASE 
III- bestand het geval was APPEND FROM 
Ä:<naam>.TXT SDF 


(Inmiddels toch al gelukt Lineke ?) 
dBASE IT VRAGEN 


In een korte, wel ondertekende maar niet 
van een naam voorziene, brief worden de 
volgende vragen gesteld over dBASE II 


dBASEII onder CP/M \ MSX-DOS 


VRAAG: Wat is beter: dBASE II onder 
MSX DOS of onder CP/M; ook nadelen? 


ANTWOORD: dBASE II is ontwikkeld 
onder CP/M en later vertaald naar MS DOS 
(en nog later naar MSX DOS). Vertalen kost 
tijd! Resultaat: onder CP/M werkt dBASE II 
op de MSX ongeveer eens zo snel als onder 
MSX DOS (werkelijk, fabelachtig en zo!). 
Dus: heeft u (MSX 2 !) en CP/M versie 3.0 
nog niet duik dan in het grijze circuit om ’m 
alsnog te pakken te krijgen. 


(Sorry: programma schijnt via legale handel 
niet geleverd te kunnen worden!) 


Bijkomend voordeel bij CP/M 3.0: u heeft 
de beschikking over een RAZENDSNELLE 
RAM-DISK (een fictieve drive M:) van een 
grote omvang (250 kbyte bij 256kbytecom- 
puters!) 


>>>> Wordt vervolgd op pagina 4 >>>> 





MSX-MOZAIK 


nummer 1 - 1989 


Hoofdredacteur: Dirk Scheper 


Redacteuren: J. van Roshum, J. van der 
Berg, C. Hordijk, C. Lindthout. 


Redactie-adres: 

Batterijlaan 39, 1402 SM Bussum. 
Vormgeving: Dirk Scheper 
Copyrights ’De MSX-er’. 


Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar 
worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op 
welke andere wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de 
uitgever. 

No part of this publication may be reproduced In any form, by print, 


photoprint, microfilm or any other means without written permission 
from the publisher. 


Druk: Salland, Deventer. 
Verspreiding: Betapresse, Gilze. 


MSX-MOZAIK Is een twee-maandelijkse uitgave voor de 
MSX-gebruiker. Het wordt naar alle geïnteresseerden op MSX-gebled 
gezonden. 


Het abonnement bedraagt fl. 35,00 per jaar. 
In België Df. 700 per jaar. 


Losse bladen: fl. 6,25/Bf. 200 
Dubbelnummer: fl. 7,95/Bf. 240. 


Bankrelatie: Amrobank 45.98.38.008 
Postbank 136.70.88 


Kopij en advertenties dienen uiterlijk drie weken voor het verschijnen 
van het eerstvolgende nummer aanwezig te zijn. 


The publisher cannot be held responsible for any errors in this Issue, 
either for copied software from commercial firmes send by editors or 
any other reader. 


Adresveranderingen: Zend uw nieuwe adres In, vergezeld van het 


oude adres, vler weken voor dat u gaat verhuizen. Vergeet niet de 
nieuwe postcode te vermelden. 


MSX is een geregistreerd handelsmerk van Microsoft. 





3 MSX-MOZAIK 3 





INHOUD 


Colofon + inhoud …… 3 
MouseCAD v1.0 


Softwareperikelen .. 7 


nt EE 9 
Ganzenbord. …….. .. 10 
BEWEER ema a een 20 
MIKSNENB son n seen 24 


Programmabesprekingen 25 


BOETERIN je win 29 
Tips en Truuks (11).. 30 
DISKCLIP, database 33 
Vraag en Antwoord 34 
Telecommunicatie 37 
BEEBORR 5 ea eeen 39 


Hoortest en Audiogram 40 





<<< Vervolg van pagina 2 <<< 


Bij het gebruik onder CP/M is maar één na- 
deel bekend: dBASE II onder CP/M ver- 
wacht een computer die in te voeren gege- 
vens in inverse kaders kan aanbieden. Bij 
MSX kan dat echter niet, zodat dat via het 
COLOR-commando aan CP/M opgelost 
moet (en ook simpel KAN) worden en wel 
als volgt: 

In een PROFILE.SUB-file op de disk (het 
CP/M synoniem voor AUTOEXEC.BAT) 
een COLOR-commando opnemen, bijvoor- 
beeld: COLOR 15,1,6,14 (witte (15) letters 
op een zwarte (1) achtergrond, rode (6) let- 
ters in een grijze (14) cursor). 


Gebruik drives door dBASE II 


VRAAG: Kun je dBASE gebruiken met 


twee drives. Moeten die beide 360 of 720 K 
zijn. 


ANTWOORD: dBASE II ondersteunt 
ALLE bij de start van het pakket aange- 
melde diskdrives. Bij MSX zijn dat dus 
meestal een A- en een B-drive, bij het ge- 
bruik onder CP/M dus als extra bovendien 
een M-drive. 


Het maakt daarbij niet uit van welk formaat 
de drives en/of de diskettes zijn. 


In commando-mode en/of programma-mode 
kan worden aangegeven welke drive moet 
worden aangesproken, bijvoorbeeld: 

USE B:naam bestand 

DO B:naam .CMD file 

COPY TO M:naam bestand 
DISPLAY FILES ON B: LIKE *.* 


(laat alle files op de disk in drive B zien) 
Conversie MT Base -> dBASE II 


VRAAG: Hoe zou je files van MT Base 
naar dBASE II kunnen overzetten (en 
eventueel later naar dBASE III). 





4 MSX-MOZAIK 4 





ANTWOORD: Conversie naar dBASE III 
is het gemakkelijkst te beantwoorden: zie 
het achter- blad van het vorige nummer 
(dus: COPY TO <bestandsnaam> SDF bij 
dBASE II en APPEND FROM <bestands- 
naam> TYPE SDF bij dBASE III. De con- 
versie van MT Base naar dBASE II levert 
een heel verhaal op, maar wees gerust: ik 
heb het zelf eerst maar eens uitgeprobeerd 
en: HET KAN ! 


Allereerst heeft u een programma nodig dat 
de MTF-files van MT Base kan vertalen in 
gewone ASCIl-bestanden. Hiervoor is in 
ieder geval een “public domain”- program- 
maatje in omloop. 


800 REM Conversie MTBase .MTF-files naar 
ASCII=flles 


900 REM Dit programma + MTF-file op lege 
geformatteerde disk 


19000 MAXFILES=2:CLEAR600:KEYOFF : DEFINTP 


1010 CLS: INPUT"Naam 
extensie) ;: ";A$ 


1020 OPENAS+".mtf"AS#ILEN=1:FIELD#I, 1ASIS 
1030 OPENAS*",dat"FOROUTPUTAS#2 
1040 DIMNS(14):DIMNIS(14) :DIMVS (14) :DIMP (15) 


1050 FORI=OTOI3:FORJ=0OTOII:GET#1, 34+1*124J: 
NS(I+l)eNS(I+I})+IS:NEXTJ:NEXTI 


1060 FORI=ITOI4:NIS(IJ=LEFTS(NS(IJ, 1): 
IFASCANIS(IJ IJ >96THENNIS(IJ=CHRS(ASCHNIS(IJ} =32) 


TBase-bestand (zonder 


1070 NEXT 

1080 PORI=1TO1J:FORJ=I+ITOI4:IFNIS(J)=" "THEN2100 
1090 IPNIS(J)=NIS(IJTHENNIS(JJ=CHRS(ASCHNIS(J)) 
-32) :IFASCINIS(JII>122THENGOSUBI127C 

1100 NEXTJ:NEXTI 


1110 PRINT:PRINT:FORI=ITOI4:IFNIS(IJ=" 
"THENNEXTELSENIS(IJ="6"+NIS(IJ:PRINTNIS(IJ;:” = 
“2NS(I):NEXT:PRINT 


1120 GETO1,6H179:Z-ASC(IS) :GETE1, 6HI JA: 
Z=Z+256°ASC(IS) 


1130 Kel:A=6HSIS:LOCATEG, 
LOCATEO, O:PRINT"KAART : ” 


1140 FORI=1TOIS:GET#1,6GHI3D+I:P(I)J=ASC(IS) : NEXT 
1150 GET#1,&HI4C:B=ASC(IS) :GET#1,4&H577:CHASC(IS): 
GET41,6H576:C=m256"C+ASC(IS) :B=C/B 


1160 IF(K-1)MODB-OTHENA=A+3 

1170 LOCATE6, O:PRINTK 

1180 FORI=1TO14 

1190 IENIS(I)=" "THENI210 DN 


1200 VS(I)="":FORJ=A+P(I)TOA+P(I+*1)=1:GET41,J: 
VS(I)=VS(I) + IS:NEXTJ 


1210 NEXTI 


1229 FORI=1TOI4:IFNIS(IJ=" 
“THENI230ELSEPRINT#2,NIS(I) :VS(I) 


1230 NEXT:PRINT#2,"" 

1249 KeKel:AmAeP (15) 

1250 IFKCa=ZTHENI16O 

1260 CLOSE:LOCATEO, 24: END 


C:PRINTSPC(30) : 


1270 PRINT:PRINT"LET OP ''“":-PRINT"Van de veldnaam 
”:;NS(J);” is de”":PRINT"eerste letter reeds in 


gebruik.”:PRINT"Geef een letter naar keuze op 
1®:PRINT:NIS(J)=INPUTS (IJ) :PRININIS(J) : RETURN 








5 MSX-MOZAIK 5 





MouseCADv 1.00 


mm ee nn 


Een muisbestuurd tekenprogramma voor 
technisch tekenwerk. Geprogrammeerd 
door Peter Willems. MouseCAD is een 
programma voor Computer Aided 
Design en is door mij geschreven om in 
eerste instante in mijn eigen behoefte te 
voorzien. Geruime tijd zijn er uitstekende 
tekenprogramma's voor MSX-2 te 
Krijgen, zowel commercieel als semi 
public-domain (MSX bladen). De meeste 
programma's maken goed gebruik van 
de MSX-2 mogelijkheden, maar alle 
programma's zijn gericht op artistiek 
tekenwerk en/of presentatie's. Geen van 
deze programma's zijn geschikt om 
bijvoorbeeld schema's mee te tekenen. 
Naar mijn idee, voorziet MouseCAD in 
deze behoefte. Er zijn dan ook enkele 
aardige mogelijkheden aanwezig, zoals 
verschillende grid's, werken met 
schaalverdelingen, relatieve coordinaten, 
circelbogen tekenen om willekeurige 
hoeken en, boven alles, het werken met 
bibliotheken. Dit alles zorgt voor een 
goed ogend programma, in een 
categorie die we tot nog toe moesten 
missen op de MSX. 


Het programma is volledig geschreven 
in BASIC en is als zodanig een 
voorbeeld van de mogelijkheden van 
MSX-2 BASIC. Buiten het bereiken van 
genoemde mogelijkheden en andere, 
wilde ik ook een goede 
gebruikers-interface ontwerpen, ten 
eerste om te zien hoe ver ik kon gaan 
in BASIC maar ook omdat een 
tekenprogramma volgens mij niet zonder 
een doordacht scherm kan. Een leuke 
bijkomstigheid was het programmeren 
van pull-down menu's en windows (het 
kan dus echt) in BASIC. De kenners 
zullen ongetwijfeld mijn knipoog naar de 
macintosh (apple) en GEM (oa PC's en 
atari) herkennen. 


PUBLIC DOMAIN 

Dit programma (MouseCAD) is Peter 
Willems vrijgegeven voor gebruik in de 
hobby-sfeer en mag vrij gekopieerd 
worden. Het is toegestaan om gevonden 
oplossingen op gegeven problemen in 
eigen programma's te gebruiken. Het is 
niet toegestaan om het schermontwerp, 
de gebruikersinterface of delen van 
beide in andere programmatuur toe te 
passen. Elk ander gebruik is zonder 
toestemming niet toegestaan. Gebruik 
van het programma is voor eigen risico; 
ik kan geen aansprakelijkheid 
aanvaarden voor problemen, 
voortgekomen uit het gebruik van dit 
programma. 


ONDERSTEUNING 


betekend het volgende : ledereen die in 
het bezit is van een copie van dit 
programma kan gebruik maken van 
extra ondersteuning door zich te laten 
registreren als gebruiker. Als je hier in 
geintereseerd bent, maak dan f 35,- 
over op GIRO- rekening 3570584 t.n.v 


Van DAT programma uitgaande het 
volgende verhaal: 


l) Het in Basic geschreven conversie- 
programmaatje maakt van elk veld in het 
MT Base-bestand een tekstregel waarbij de 
eerste twee posities van elke regel bestaan 
uit het teken & gevolgd door de eerste letter 
van de veld-NAAM volgens het MT Base- 
bestand. Ten slotte voegt het programma 
een lege tekstregel toe als aanduiding dat 
daarna een nieuw record begint. 


2) Zet de bestands-layout van de MTF-file 
op een stuk papier, dus: de veldnamen en 
vooral de lengte van elk veld. Deze infor- 
matie is onder andere te verkrijgen door het 
bestand onder MT Base in te laden en dan 
de optie Velden wijzigen te kiezen. 


3) Plaats het conversie-programma EN een 
kopie van het te converteren MTF-bestand 
op een geformatteerde lege diskette en RUN 
het conversie-programma (naam van te con- 
verteren MTF-bestand ingeven ZONDER de 
extensie .MTF) Heb bij grote MTF- 
bestanden het nodige geduld, want het duurt 
abel ! Als resultaat van dit geweld heeft u na 
verloop van de nodige tijd een nieuw be- 
stand op de disk, namelijk de oorspronke- 
lijke bestandsnaam maar nu met de extensie 
„DAT. 


Maak een kopie van dat .DAT-bestand naar 
de diskette waarop dBASE II staat (hoeft 
niet per se maar werkt wel makkelijker). 


4) Start nu BASE II op en leg daarbij (via 
het CREATE-commando) TWEE nieuwe 
bestanden aan: 


- een bestand DUMMY, bestaande uit maar 
l veld van het type C met als veldnaam 
INHOUD, waarbij de veldlengte net zo lang 
moet zijn als het LANGSTE veld uit het 
MTF-bestand PLUS 2 posities! ! 

Voorbeeld: het grootste veld uit het MT 
Base-bestand is Adres (bijv. 30 posities). 
Het enige veld in DUMMY.DBF moet nu 
32 tekens lang zijn. 


Dus (onder dBASE II, dus vanaf de dBASE- 
punt, die ik nu toch maar weg laat): 


CREATE dummy 
(melding dBASE: Voer structuur in enz.) 
Inhoud,C,32 


(vraag BASE of u al records wenst in te 
voeren beantwoorden met een druk op de N 
of de Return-toets). 


- een bestand met de door u gewenste naam 
(hierna BESTAND genoemd) met een re- 
cord-layout die gelijk is aan die van het 
originele MT Base-bestand. Ook hier weer 
geen records al invoeren. 


5) We gaan nu de gegevens uit het .DAT- 
bestand importeren in het dBASE-bestand 
DUMMY.DBF en wel als volgt: 


toets achter de dBASE-punt in 
USE dummy 

en daarna 

APPEND FROM bestand.DAT SDF 


U zult zien dat er nogal wat records uit de 
„DAT-file worden gekopieerd en dat klopt: 
elk veld uit het MT Base-bestand vormt 1 
record in het DUMMY-bestand!, gevolgd 
door een leeg record op de plaats waar een 
nieuw MT Base-record begint. 


6) We hebben nu NOG een conversie- 
programma nodig dat het bestand DUMMY 
omzet in een net dBASE II-bestand. Zo 
moeten we de toevoeging van het &-teken 
en de veldnaam-aanduiding kwijt zien te ra- 
ken, terwijl een record er ook onder dBASE 
II zou moeten uitzien als een compleet re- 
cord zoals u bij MT Base was gewend. 


Daarvoor zorgt de volgende commando-file 
(extensie CMD dus) die tegelijkertijd aardig 
demonstreert wat dBASE II wel al niet kan. 


De file (bescheidenheid siert de mens maar 
ik hem 'm wel zelf geschreven) kan via 
bijvoorbeeld Tasword ingetoetst worden OF 
onder dBASE II zelf met het commando 
MODIFY COMMAND (de eerste keer dat u 
dit doet zal dBASE melden dat het een 
nieuwe file betreft en u daarna een volmaakt 
leeg scherm ter intoetsing van de file 





aanbieden; de tweede keer krijgt u de 
inhoud van de CMD-file op het scherm. 
Door CTRL + W in te drukken wordt het 
bestand op schijf gezet en keert u terug naar 
de dBASE-punt; door CTRL + Q in te 
drukken verlaat u de dBASE-tekstverwerker 
zonder het bestand te saven op de disk). 


CONVERS.CMD ziet er dan als volgt uit: 
(de regels met een * aan het begin mogen 
achterwege worden gelaten. Verder ALLE 
tekens overnemen dus ook de punten in de 
DO WHILE-regel enzovoorts!) 


CONVERS.CMD 


SET TALK OFF 

ERASE 

STORE t TO doorgaan 

DO WHILE doorgaan 

SELECT SECONDARY 

USE bestand 

SELECT PRIMARY 

USE dummy 

GO TOP 

DO WHILE .NOT. EOF 

* inlezen vanaf positie 3 
STORE S$S(inhoud,3) TO veld1 
€ 4,9 SAY 'INLEZEN BESTAND’ 


& 6,3 SAY ‘Inhoud le veld : ’ 
+ veldl 
* 


volgend record .DAT-file 
SKIP 
STORE S(inhoud,3) TO veld2 
SKIP 


6 MSX-MOZAIK 6 


STORE S$(inhoud,3) TO veld3 
SKIP 


k en zo verder tot eind MT 
Base-bestand 


* daarna het lege record 
overslaan 

STORE inhoud TO blanco 

SKIP 


SELECT SECONDARY 


* vanaf nu BESTAND.DBF in 


gebruik 
APPEND BLANK 


€ 8,9 SAY 
BESTAND’ 


@ 10,6 SAY 
STR(#,2) 


* veldnamen 
eigen keuze ! 


REPLACE Naam WITH veldl 
REPLACE Producent WITH veld2 
REPLACE Disknr WITH veld3 


‘ WEGSCHRIJVEN 


‘Recordar. : ° + 


voor WITH naar 


* en zo verder tot alle 
velden van 
* BESTAND.DBF gevuld zullen 


worden. 


SELECT PRIMARY 
STORE t TO doorgaan 


* sprong terug naar DO WHILE 
enz. 


* volgende groep in DUMMY 
inlezen dus : 

k tot einde bestand. Dan 
einde progr. 

ENDDO 








J.M. Verhoeve, Troelstralaan 14 in Axel, 
onder vermelding van MOUSECAD 1. 
Voor dit bedrag krijg je een pakket 
toegezonden, bestaande uit een 
uitgebreid handboek (handleiding, 
listings, cross-reference tabellen, 
sprite-tabellen, handige tips, 
subroutine-locatie tabel, scherm 
afdrukken van alle menu's en window's, 
etc), twee diskette's (enkelzijdig) met 
totaal 58 library's, een boekje waann al 
deze library's zijn afgedrukt en enkele 
voorbedrukte library etüketten voor 
diskete's. Dit pakket zal medio maart 


geregstreerde gebruikers op de hoogte 
gehouden over uitbreidingen, 
aanvullingen, verbetenngen en nieuwe 
versie's. Aanbieding: ledereen die zich 
voor maart laat registreren als gebruiker, 
hoeft slechts f 30,- over te maken. 


HANDLEIDING 
De computer moet opgestart worden 
met de CTRL-toets ingedrukt. Je start 
MouseCAD met het comando; 
RUN*MOUSECAD.BAS (verwijder wel 
even het autoexec.bas-bestand zodat je 
niet steeds tegen deze tekst op zit te 
kijken). Aangezien alle functie's in 
menu's zijn ondergebracht, wijst het 
programma zich grotendeels zelf. Toch 
ien enkele functe's die uitleg nodig 
n. 
LINKER MUISKNOP: met deze knop 
worden alle keuzes gemaakt. 
RECHTER MUISKNOP: als een menu 
is; menu dicht zonder keuze: 
tekenen; spring naar 
functie: in PALLET-EDIT 
window; terug naar onginele kleur: 
dens printen; onderbreken. 
PAINT: eerst vlak aanwijzen; daarna 
randkdeur aanwijzen tot waar er gevuld 


tijdens 
ST 


5 naar edit 
zwart/wit: edit geblokkeerd). 
CALCULATE: klik op input: hierna 
berekening intikken (+ - / *) bijvoorbeeld 
12.234/457 of 45.56+78.23; hierna enter 
of = . hierna met exit terug naar 
tekenen of met note uit window waarna 
de uitkomst met klik op cursor-positie 
wordt gezet. 

EXIT: zonder keuze uit window. 
SAVEN: na keuze evt. naam 
veranderen, dan save klikken; na 
aanwijzen van linker bovenhoek en 
rechter benedenhoek wordt de tekening 
opgeslagen. 

LADEN: na keuze evt. naam 
veranderen, dan load klikken; na 
aanwijzen van Inkerboven-hoek wordt 
de tekening geladen. Tekeningen 
kunnen in principe op elke plaats 
worden ingeladen, maar het is aan te 
raden om dit op positie "x 0.00 y 0.00” 
te doen, ivm. evenwele onbekende 
afmetingen van een tekening. 

LIBRARY LADEN: als tekening zals 








7 MSX-MOZAIK 7 





library is geladen dan gewenst vlak 
klikken; daarna op tekenvlak klikken; 
met exit library weghalen. 

LIBRARY MAKEN: eerst symbolen 
tekenen en op onderste helft van 
scherm groeperen; MAKE klikken en 
naam invoeren; na wederom make 
verschijnt een blanko library; vlakje 
aanwijzen en daarna plaats in library 
wijzen; als library naar wens is gevuld, 
EXIT klikken; library wordt opgeslagen 
en is gereed voor gebruik. 

REDO SCR: eventuele vervuiling van de 
menubalk etc. (bv door CIRCLE) wordt 
hiermee opgeruimt zonder dat de 
tekening verloren gaat. Programma 
verlaten met CTRL-STOP. 

F1 -- Deze toets fungeert als noodrem; 
mocht het gebeuren dat door een fout 
bij PAINT het scherm word volgeverft, 
dan kun je met F1 een stap terug. 


SCHERM 

Het scherm is in verschillende vlakken 
verdeelt. Van boven naar beneden: 
MouseCAD balk: hierin zie je de naam 
van de geselecteerde tekening en de 
datum. 

Menu balk hieronder zitten de 
pull-down menu's; kiezen door klikken. 
Teken vlak: spreekt voor zich. 

Info balk: hierin verschijnt informatie 
voor de gebruiker; de gebruikte 
schaalverdeling (wordt in de coordinaten 
doorgerekend), muis-snelheid ikoon, 
tekenfunctie ikoon, STORE/UNDO keuze 
buttons, coordinaat-functie ikoon, cursor 
coordinaat. 

Deze tekst staat ook als TEKST ASC op 
deze disk zodat je deze vanuit DOS of 
m.b.v. een tekstverwerker (ASCII mode) 
kunt uit printen. 

Ik hoop dat je veel plezier van dit 
programma zult hebben, en zie je 
eventuele registratie en/of reacties 
tegemoet. 

Peter Willems Axel, 4 januari 1989 


SOFTWAREPERIKELEN 


Engeland en de Verenigde Staten verzorgen nogal wat software voor de 
huidige computers. Dat MSX nimmer voet aan de grond heeft gekregen 
in de V.S. is publiek geheim. Software uit die hoek viel dus niet te 
verwachten. Uit Engeland daarentegen kwam vooral in de beginjaren 
van MSX de meeste software. Niet alleen spelletjes doch ook serieuze 
programma’s als spreadsheets (Kuma) tekstverwerkers en databases 
(Computermates). Nu is de markt voor wat betreft de laatste categorie 
n.m.m. verzadigd. Dat vind z’n oorzaak ondermeer in het feit dat bij de 
Sony MSX 2 en de Philips MSX 2 machines de nodige 
gebruikssoftware werd meegeleverd. 


De markt voor goede games valt echter niet 
te verzadigen. Steeds weer worden nieuwe 
spellen op de markt gebracht. Nu is de kwa- 
liteit uit de hoek van de softwaremakers van 
het eerste uur, namelijk die uit de U.K., voor 
wat betreft de MSX releases niet om over 
naar huis te schrijven. We worden opgeza- 
deld met eenvoudige Spectrumconversies 
die zowel geluid als kleur moeten ontberen. 


Leuke spelletjes doch over het algemeen 
met weinig inhoud, uitzonderingen niet te 
na gesproken. Gelukkig wordt er in het moe- 
derland van onze MSX ook volop software 
geproduceerd. Deze software wordt echter 
uitgebracht op ROM hetgeen de prijs nogal 
verhoogd. Het laatste jaar worden er veel 
zogenoemde MEGAROMS uitgebracht en 
zelfs twee, drie en vier! MEGA’S. Over het 
algemeen is de kwaliteit van deze spellen 
zeer hoog. Er zijn echter een tweetal proble- 
men. De zgn. actie-adventures zijn moeilijk 
speelbaar door het vele Japans en men dient 
te beschikken over een monitor. Op een 
televisie loopt het beeld namelijk. Deze ME- 
GA'S komen mondjesmaat naar Nederland. 


Reden? De hoge prijs en het daaraan ge- 
koppelde risico voor de ondernemer die 
deze spellen importeert. Dat risico bestaat 
uit de kans dat hij zijn voorraad niet kwijt 
raakt. Het schijnt zelfs moeilijk te zijn om 
500 exemplaren te verkopen. Dat is de reden 
dat het reeds lang geleden aangekondigde 
Hydlide III nog steeds niet in de winkel ligt. 


Mogelijk is de MSX-gebruiker uitsluitend 
bezig met serieuze programma’s. Ik hou het 
echter op de hoge prijs en de vrees dat men 
een kat in de zak koopt. Derhalve hierna een 
opsomming van Megaroms die 'circuleren’. 
In de meeste gevallen ‘legaal’ mondjesmaat 
doch ook illegaal komen ze voor. De illega- 
le versies draaien echter over het algemeen 
uitsluitend op een MSX 2 met een mapper 
van minimaal 256 kbyte. Kopiëren blijft 
echter in strijd met de auteursrechten. De 
onderstaande lijst is verre van volledig en is 
uitsluitend bedoeld om aan te geven dat er 
voldoende software ontwikkeld wordt voor 
onze machines. 





8 MSX-MOZAIK 8 





NAAM. PRODUCENT OMSCHRIJVING 

1942 Ascii Schietspel. Goed speelbaar. Volop actie 
Aleste Compile id. id. Zeer fraai. 

Aliens Square id. id. 

Andorogynus Telenet Japan id. id. Prachtig. 

Arsene Lupin Tohocineville Actie Adventure. Speelbaar. 

Lupin in the Castle id. id. id. 

The Cockpit Nidecom Flightsimulator met spraak. Engels 
Deep Forest Xain Actie adv. met Japans. Speelbaar. 
Dragon King Square Actie adv. Moeilijk spel. 

Dragon Slayer IV Falcom Actie adv. 2 Megarom. Speelbaar 
+Japans 

Dragons Quest Enix Grafisch Adventure. Niet speelbaar. 
Druid Dexter Soft Actie Adv. Speelbaar. 

Dynamite Bowl T&E Zeer fraai bowlingspel. 


Family Billiards Packin Video Pachtig poolbiljard. 
Fantasm Soldier Telenet Japan Actie adv. Moeilijk spel. 
The Final Zone Telenet Japan Schietspel met wat Japans. 


Fireball Huming Bird Soft Prachtige flipperkast, incl. TILT. 
Gall Force Sony & Hal Schietspel. Uitstekend spel. 
Golvellius Compile Act. Adv. Ondanks Japans goed speelbaar. 
Hardball Accolade/Sony Honkbal voor de MSX2 liefhebber. 
Hydlide II T&E Graf.Adv. Nogal wat Japans. 

Kind Knight Square Schietspel. Eenvoudig. 

King Kong 2 Konami Actie Adv. Ondanks Japans goed speelb. 
Parodius Konami Een parodie op Nemesis. Zeer fraai. 
Replican Sony/Klon Een MSX 2 slangenspel. 

Samurai Konami Graf.Adv. Veel Japans. De moeite 
waard. 


<<< Vervolg van pagina 24 <<< 


Ook dit keer weer slecht nieuws. Philips 





nal computer. Op zich is het jammer dat 
Philips dit besluit heeft genomen maar wel 
te begrijpen in dit van MS-DOS vergeven 
computerklimaat. Gelukkig is de MSX een 
machine waar de normale gebruiker nog vee 


heeft de MSX markt nu definitief verlaten. jaren plezier van kan hebben. Wij gaan in 


Desgevraagd werd mij dit op de HCC-dagen 
door een medewerker van Philips 
medegedeeld. Reden.’ Te klein prijsver- 
schil tussen de MSX-computers en de perso- 


ieder geval door!! 





9 MSX-MOZAIK 9 








COMSTA 


Het programma COMSTA speelt in op de behoefte van de mens om 
vervelende en tijdrovende klussen te laten verrichten door de 
computer. De competitieleiders van verenigingen weten wat voor klus 
het is om de standen goed en overzichtelijk bij te houden. Veel gebeurt 
echter al via de computer van de bond waarbij de vereniging is 
aangesloten. Het is echter handig om zelf ook de standen bij te houden 
en eventuele interne competities ook te verwerken. Met COMSTA zal 
de te besteden tijd aanzienlijk worden teruggebracht. 

Het programma is volledig menugestuurd zodat ook de beginnende of 
minder ervaren computergebruiker snel met COMSTA uit de voeten 
kan. Het programma leent zich voor het bijhouden van diverse takken 


van sport. Het verdient echter aanbeveling 
van te voren te informeren of ook uw sport 
gebruik zal kunnen maken van COMSTA. 
Het programma kent een groot aantal moge- 
lijkheden die allen vanuit het hoofdmenu 
worden bereikt, zoals het invoeren van vere- 
nigingsnamen, het bijwerken van de standen 
of het uitprinten daarvan, zelfs een uitsla- 
genbibliotheek behoort tot de opties. Naast 
de competitiestand worden alle uitslagen 
van de gespeelde en ingevoerde wedstrijden 
opgeslagen op disk of cassette. 


áet heeft ook een aantal beperkingen. Zo is 
het max. aantal competitiedeelnemers be- 
perkt tot achttien en het aantal verenigingen 
of teams tot drie per diskette Voor een club 
met bijvoorbeeld 30 teams in de competitie 
komt dat dus inclusief backups op 20 
diskettes. 


Gecorrigeerde uitslagen worden niet auto- 


matisch in de stand bijgewerkt. Hiervoor be-_ 


staat echter de optie “corrigeren”, dus in 
feite nauwelijks een beperking. 


Het programma is verkrijgbaar op disk of 
cassette voor zowel MSXI1 als MSX2 com- 
puters. Bij de MSX2 wordt de scherm- 
breedte op 80 kolommen ingesteld. Een pro- 
gramma als COMSTA functioneert vanzelf- 
sprekend het beste met disk en de 80 kolom- 
men. 


Conclusie 


COMSTA is op zich een bijzonder pro- 
gramma welk slechts een kleine doelgroep 
omhelst. Toch is het fijn dat een dergelijk 
programma ook voor onze MSX-machines 
verkrijgbaar is. Je zult het maar net nodig 
hebben. Zelf programmeren kan natuurlijk 
ook doch voor de prijs hoef je dat zeker niet 
te doen. COMSTA kost slechts f. 29,95 en 
dat is inclusief een duidelijke Nederlandse 
handleiding en verzendkosten. Wilt u meer 
weten of het programma bestellen? Neemt u 
dan contact op met de maker: A.T.J. van Son 


Benesserlaan 402, 1911 VN Uitgeest. 








10 MSX-MOZAIK 10 





GANZENBORD 


Dit is een wat bijzondere uitvoering van het bekende gezelschapspel. 


Maximaal drie personen kunnen meespelen. Als van tevoren het 


aantal te spelen spellen wordt ingevoerd, dan komt er na het laatste 
spel, een opgave van de eindstand. 


Leuk voor een regenachtige dag ! 


me 
de de 


bl tt 


716 


895 


377 


wal ad 
ph CM 
Cn 


Bál 


mmm mm 


5 HERE intrascherm 

id OPEN "GRPz"ASH1 

28 WIDTH40:SCREENZ: PRESET (18,48) ‚é: PR 
INTEL, "BREA HHREEENKERERERK KREEK EF 
*H 

58 PRESET(&@,80):PRINT#I,"G A N Z 
B û RD" 

49 PRESET (IB, 128): PRINTRI, "tAtttAE ERE 
HRRNARRERERERENKR HEHE! 

58 DRAW"C7BM128, 158USFSU4ESRZ2FIDA4H2L | 
GIDSFADSGSLIZHERIHIRZKHAKRSHARZHAR4AUÊFE 
2HZUI "2 PAINT(115,158) ,7 

48 CLOSE #i 

58 PLAY"VIZLE4TZ550OARGACRE4GRE4ARGAAR 
GAERSAJEREAGERAGREAGREAAREAARGAERGAERG 
4666", "VI2LGATESSOARGAERGZERGAFRGAFRG 
ACR&ACREZEERZERGAERGAFRGAFRGACREACREÀ 
EEE“ 

68 PLAY"VIZLGAT2550ARE4EREACRG4ARG4AR 
G40SCREICOAREAERSERSAREGRIFR4","VI2LG 
AT2SS0OARS4ERGAERGAFRGAFRG4ARGAARGAGR3 
GREFRSERSDR4" 

98 PLAY"VIZLGATZSSOARSAFREAFREAGRGAGR 
GADKREADREAFFRAFRGAFRGAGROAGREADREADRS 
AFFF" "ViZLG4AT2S504RGADREADRE4ERGA4ERG 
ZOÜSBR&4BR&40EDDRADREADRE4ERGAERGAOSER 
G4BRS4DADDD" 


EN 


855 
% 
val test 


i88 PLAY"VI2L64T2550OARGAFREAFRGAGRE4G 
KO4ERGABRGAARZARSGREFRSEEEEEEEEEEEEEE 
CAL4TI28VB","VIZLS4ATZSSOARGADRGADRE4E 
KO4ERG4CRE4GREAFREFRIERSDRICTTCCCCCCE 
CCCCO4L4T 20/8" 

128 JJ=288:C=iDiCC=Li: CLS: COLORIL, 12, 
2: SCREENB: KEYOFFs WIDTH57: CLOSE 

158 BEER Joystick of Klavier 

148 LOCATES,2: PRINT" Bepaal eerst":L0C 
ATES,4: PRINT" Wijze van aktie :":L0CAT 
ES,8:PRINT"A = \Spatie / (Klavier): 
LOCATES,18:PRINT"B = \Vuurknop/ (Joys 
tick Poort 13": LDEATES, LZIPRINT"L = \ 
Vuurknop/ (Joystick Poort 2)":JT$="/" 


158 LOCATE18,20: INPUT": ";JT$ 
168 IFJT$="A"ORITS="B"ORITS="C"THENLG 
BELSEPLAY"C":G0T0150 

178 IFJT$="/"THENPLAY"C":60T0150 

188 IFJT$="A"THENIS="SPATIE": JT=GELSE 
J= "VUUR" 

198 IEJT$="B"THENJT=i 

208 IFJT$="C"THENJT=2 

2460 LOCATE13,22:PRINT"DRUK *sJ$:LOCAT 
E18,22: PRINT" " 





1 MSX-MOZAIK 11 





=—b OO 
al md 


Pl fed 


A6 


748 


178 
654 


275 


278 IFSTRIG(JT)=-1THENZ8BELSEZGG 

288 Zif="/"rZ2$="/"e15$="/"erL=0 

258 BEES NAAN EN KLEUR 

5@R CLS:LOCATEZ, B: PRINT" Spelgegevens 


518 GI=lrsLOCATEB, 2: INPUT" Hoeveel spel 
en (Max, id) “GR 

528 IFGRSBANDGRSIITHENSSGELSEPLAY"C": 
GOTOSi8 

ssë LOCATEB, Zr: INFUT “Hoeveel spelers (í 
1-5) “eN 

548 LOCATER,S: PRINT" 


558 IFG=ITHENSSBELSE458 


s 568 LOCATEB, 7: INPUT" Voer nu je naam Ì 


n “sZifsZf=iiks IFZif="/STHENPLAY"C*:G 

070568 

578 LOCATEZ,B: PRINT" 

588 LOCATEB, Ii: PRINT"Kies de kleur va 

n de pian :” 

598 LOCATEB,LI4:PRINT"4 = Blaauw” zLÜL 

ATEB,15:PRINT"S = Rood":LOCATEB,l&:P 

RINT"iZ= Groen":LOCATEB, 17: PRINT" 15E 
Magenta":LOCATEB,18B:PRINT"15= Wit" 


12 498 LOCATESB, 18: INFUTKisKeEKi 
22 418 LOCATEB,19EPRINT" 


420 IFKi=SORKI=A0RKI=t20ORKI=ISORKL=L5 
THEN7SBELSEPLAY"C*:GOTOS88 

â58 IFG=2THEN44DELSESGD 

448 LOCATEB, 7: INFUT"Naam van de eerst 
e speler teZife IFZIE="/"THENPLAY"C 
"26070448 

458 LOCATEB,8:INFUT"Naam van de tweed 
e speler bete IFZ2E=" ZS THENPLAYPC 
“:G0OTO458 

450 LOCATEB,Z: PRINT" 


1 


> 478 LOCATEB,IZ:PRINT"Kies de kleur va 


n de pian : 
488 LOCATEB, 14: PRINT" 4 = Blaauw “zb 
OCATEB, IS: PRINT" S = Rood ti OCATE 


B,i6:PRINT"12= Groen “sl OCATEB, 17: 
PRINT" 13= Magenta ":LOCATEB, 18: PRINT 
"15= Wit e 

498 LOCATE14,14:PRINT "Keuze :" 

588 LOCATEI4,L7:PRINTZIE:LOCATES2,17: 
INPUTK 1 

5i8 IFKI=4CRKI=S0ORKI=IZORKI=EIS0RKI=15 
THENSZBELSEPLAY"C":GOTO52D 


585 


dd 


394 


685 


694 


138 


581 
702 


528 LOCATE14,18:PRINTZ2$:L0OCATES2,18: 
INFUTEZ 
>58 LOCATEB, 1P:PRINT" 


548 IFKZ=40ORKZ2=SORK ZEI ZORK Zei ORK Ze15 
THENSSBELSEPLAY"C":G0TO522 
zoë IFK2S2KITHEN7SGELSEPLAY"C":GOTO52 


El 


J&B IFG=STHENS/BELSEPLAY"C*":GOT0558 
3/8 LOCATEB, 7: INFUT "Naam van de eerst 
e speler “sZifsIFZif="/STHENPLAY!C*H: 
GOTOS7 0 

588 LOCATEB,B: INPUT "Naam van de tweed 
e speler “;Z2f:IFZ2E="/"THENPLAY"C*": 
GOTOS80 

598 LOCATEZ,S: INPUT "Naam van de derde 
speler WeZSfelIFZSE="/"THENPLAY"C": 
GÜTO598 

688 LOCATER, 1BEPRINT" 

&i8 LOCATEB,L2:PRINT"Kies de kieur va 

n de pion «” 

b28 LOCATEB,L4:PRINT"4 = Blaauw “zl 

OCATEB,1S5:PRINT"S = Rood “LOCATE 
B,ië:FRINT"iZ= Groen ":LOCATEB, 17: 

PRINT" 15= Magenta ":LOCATEB, 18: PRINT 
"i5= Wit s 

638 LOCATEI4,14:PRINT"Keuze 1" 

648 LOCATEI4,1&:PRINTZIiS:LOCATES2, 16: 
INPUTKI 

558 IFKI=4ORKI=GORKL=l2ORKI=IS0RKI=L5 
THENG&BELSEPLAY"C":GOTO64D 


3 &68 LOCATELA,i7sPRINTZ2E:L0CATES2,17: 


INFUTKZ 


679 IFK2=40RKZ=GORKZ=L2ORK ZE SRK Z=I5 


THENSGBBELSEPLAY"C":GOTO66Q 
&8B IFKZSHKITHENGSBELSEPLAY"C": 
d 


607066 


2 &98 LOCATEI4,18:PRINTZ3$:LOCATE32, 18: 


INFUTK 5 


5 788 LOCATER, 19: PRINT" 


) 719 IFKS=4ORKS=S0ORK S= ZORK STI EORKS=L5 


THEN7ZBELSEFLAY"C*:GOTO690 

728 IFKSS2KIANDKSSGK2THEN7SBELSEPLAY" 
C“:60T04S9 

758 LOCATEB,Z2: INFUT" Invoer juist 
Ni"; Y£ 

748 IFY$="J"THEN7SB 

750 IFY$="N"THENL=B:GR=B: G=Bi Kl=DekZ= 
Arki=BrZik="/"r 22E" teste" fi GOTS 
DELSEPLAY"C":60T07 5 


(J/ 


nd 





12 MSX-MOZAIK 12 





486 


786 


558 


895 


667 


697 


125 


255 


855 


120 


768 FORI=ITOSOD:NEXTI 

778 BEER SPRITES DEFINIERING 

788 CLS:COLORIS, 1,1: SCREEN2, 5: KEYOFF: 
OPEN*GRF: "FOROUTPUTAS#1: SPRITES (0) =CH 
RÉCKH78)+CHRE (KHE) +CHRE(HHFC) +CHRS (4 
HFC) +CHRECHHFC) +CHRE(EHFC} +CHRE(&HFC) 
+CHR$ (&HFC) 

798 SPRITE$S(I)=CHR$(HHFE)+CHR$(&HFE) 
+CHREIEHFE) +CHRS(HHEE) +CHRS(EHFE) +CHR 
SCEHFE3ACHRSE(HHFE) +CHRECEHB) : SPRITESC 
2) =CHRELEHFE) +CHRSE (EHF AI +CHRECKHPE) +C 
HR${EHFE)+CHRS(&HPFE) +CHR$C&HBE) +CHRS { 
&HFE3+CHRE (EHD) 

888 SPRITES(I)=CHRE(EHFE) +CHRS (EHF A) 
+CHREIEHFE) +CHRS(KHEE) +CHRS (&HPFE) +CHR 
S(LHBE)+CHR$(&HFE) +CHREIEHB) : SPRITES( 
A) =CHRE(KHFE) +CHR$(EHBAI +CHR$CEHFE) +C 
HR$(EHFE) +CHRS(&HFE) +CHR$(&HBA) +CHRS ( 
&HFE)+CHR$ (&HD) 

818 SPRITE$(S)=CHRECHHFE)+CHR$ (&HBA) 
+CHREIKHFE) +CHRE(HHEE) +CHRELKHHFE) +CHR 
$(UHBA) +CHRE(&HFE) +CHRE(EHD) : SPRITES ( 
GI =CHRE(HHFE) +CHRE(HHBA) +CHRE(LHFE) +C 
HRE{EHBA) +CHR$ (&HFE) +CHRE(&HBA) +CHRS ( 
&HFE)+CHREL&HO) 

828 EER SPECIALE VELDEN 

BIB PRESET(58,8) „1: PRINT#L, "Bijzonder 
e velden":LINE(B,18)-(256,18),6: DRAW" 
C7BM22. 1GUIFSU4ESR2FIDAHZLIGIDSF4D3CS 
LI2H2RIHIR2H2RSH4RZHARAUZFER2H2ZUI "PA 
INT{22,23) ,7:PRESET (58,15) ,isPRINTSI, 
“Nog eens zelfde * 

848 PRESET(S@,25) : DRANPCIAEM22,4BRAFG 
RIF2G2LIGEL4E7LIG2LZE2ZLZKHIEIR2ZH2R2F ZR 
7H7"zPAINT (24,41) „14:PRESET (50,45) ‚1: 
PRINT#L,"Vlieg naar nr.59" 

858 DRAW"C1@BM15,80RI2UI2L12DI2RI2ESU 
12LI26ERI2E3"sPAINT(I9,75) „18: PRESET ( 
16,65) „1: COLORI:PRINT#I,".. ": PRESET (1 
6,69) ,10:PRINT#I,".."s:PRESET (16,75) ‚1 
O:PRINT#1,".."sCOLOR1S: WORP 

868 PRESET(50,69) ,1:PRINT#1,"Ga 18 ve 
Iden vooruit":DRAW"C&BMIS,88RBDIL2DI í 
GZL4H2U4R2DIFIEIUIBL2US" 2 PAINT (24,92) 
„&:PRESET (58,92) „1: PRINT#L, “Werp nog 

een keer":DRAW"CISBMIS,t27RI2UI2L12D1 
ZE3UI2R126SDI2ESUI2LI2ESDI2ZESRI2" 

878 PRESET(5B,116),1:PRINT#I,"Ga 5 ve 
Iden achteruit":DRAW"CIIBM28,13J6RIFZ2E 
IRAF2LID3H2U2G3FID2L2D2R2D20IFTUZE2DS 
RIGZLAH3G2LIH2D2L2U2RIUIHIUIHIU2EIUIE 
1UILIU2R2D2E2"zPAINT(28, 141) ,11s COLOR 
is PRESET (18,139) „113 PRINTSI, ">": PAINT 
(28,1357),i1sPAINT(28,149) „11 


481 


548 


ted 
vnd 


ad 
ged 
n, 


dz 


154 


E88 COLORIS:PRESET(5@, 140) ‚1: PRINTHI, 
“Ga terug naar nr.t5":DRAW"CIGBMIS, 16 
SE4KREFADSGEDSG2L4H2UEHEUS": PAINT(ZZ, 1 
65) ,10:COLORI: PRESET (16,165) „18: PRINT 
Fl, "re": PRESET(2B,171) „18: PRINTHI,"=" 
:PRESET(28,166),18:PRINTHI, "*"s COLORI 
5 

898 PRESET(5B,165),i:PRINT#I,"Begin o 
pnieuw":LINE(@,158)-(255,188) ‚6 

988 PRESET(88,185}, Ls PRINT#I,"Druk "3 
J$ 

918 IFSTRIG(JTi=-iTHEN920ELSEN BB 

928 LINE(B,192}-(255,08) ,1,BF 

258 BEBB TEKENING VAN HET PARCOUR 
948 DRAW"C=C;BM5S5, 20U20R220D1EBL240UI 
ABR220D120L20BUILERIELDERL 16BUGERIAGD 
&BL120U2ER10D" 

958 X=-SsFORI=ITDE: X=X+40DrLINECX, 28) — 
(X,0) ,CaNEXTIzX=BeFORI=ITO0SE X=X+40EL I 
NE{255,X)-(255,X) „CaNEXTIsX=2750 FORTE 
iTO6: X=X-4BiLINE(X, 140) -(X,168) „Ci: NEX 
Ti 

968 X=i&BsFORI=ITOSE XeX- 4D LINECIS, X) 
={554 kl, CaNEXTIe Kein FORI=ITOGE Kekt40 
sLINE(X,40) -(X,283,E:NEXTIs X=20: FORT 
iTO2: X=Xt+4BELINEC215,X) -(235,X) ,CaNEX 
TI 

978 X=255:FORI=IT05EK=X- 40E LINECK, i40 
)-tX,120) ,C:NEXTIsLINE(S5S, 128) -(35,18 
B),C:LINE(S5S5,68) (55,68) ,C:X=S5rFORI= 
iT0O4:X=X+4BiL INE(X,6B) -(X,408) ,C:NEXTI 
:LINE(195,88)-(215,808) ,C 

988 X=235:FORI=ITOAEK=X-4BELINECK, 128 
-{X,188) ,CHNEXTIsLINE(S5S5,88)-(75,88} 
‚C:LINE(95,88) -{F5,68) ,C:LINE(ISS, 182 
(155,68) ,CrlINECI7S, 188) (175,68) ,C 
sLINE(IS,192)-(256,192) ,6:LINE(214,18 
9)-(255,162),6,B 

998 PRESET(228,165),1:PRINT#1," SPEL" 
1020 'BRRB FIGUREN TEKENEN 

1818 DRAW"C7BM188,6UIFSU4ESR2FID4H2LI 
GIDSFADSGILIZHARIHIR2H2RSHAR2H4R4UZFB 
R2H2U1":PAINT(188,5+4) „7: DRAW" C7BM165 
„145USFSU4ESR2FIDAH2LIGIDSF4DIGILI2H2 
RIHIR2H2RSH4R2ZHAR4UZFER2H2UI ": PAINT (1 
62,146+4) ,7 

1828 DRAW"C7BM41,25USFSU4ESR2FID4HELI 
GIDSF4DSCSLI2H2REHIR2H2RSHAR2HARAUZFE 
R2H2U1"“:PAINT(41,26+4) ‚7: DRAW" C7BM63, 
iZ26USFSU4ESR2FIDAH2LIGIDSF4DIECILI2H2R 
1HIR2H2RSH4R2H4R4U2FER2H2UI"s PAINT (GS 
„126+4) ,7 


mmm 


AE TOETREDEN KRTAAE SE ET ENEN NIETERS TAI EE ZE ENE 
178 1148 DRAW"CIBBMI79,137RIZUI2L12DIE2RIZ 








ESUI2LI2GSRIZES"t: PAINT (183.129), i8:FR 
ESEFEEJS 122, Le COLORLEPRENTEL, ep 
RESET (179,126) „18:PRINT#&L,"..": PRESET 
(EAR 4 SB) IREPRENTNE,". * 

13 MSX-MOZAIK 13 

éië 1858 DRAW*C7BM164, 18&USFSU4EERZFID4HD iës 1158 DRAW"C1I@BM238,24E4R&FADSGEDIG2L4 
LIGIDSFADSGCGSLIZHZERIHIRZHERSHAR2HARAUE ortie PAINT(245,25), iB:COLORi:s PRE 
FBR2H2UI": PAINT (164, 105+4} „7 SET(259,25) „1B:PRINT#I, teens : PRESET (24 

157 1848 DRAW"CiiBMBB,&SRIFZESRAF2LIDEH2 5,32) „LO: PRINTHL, "ets PRESET (245,27) „Ì 
265FID2L2 2R2D2E1FZU2E? DERSGELAHSGELI BEPRINT#I, "«* 
KZD2LZU2RIUIKTUIHIUZEIUIELUILLUZR2DZE | B6 1148 DRAW"CSBMi43,17U7H4G4D7R8": PAINT 
2":PAINT(SB,68),1i: COLOR1: PRESET (78,6 (148,15) „3: DRAW"CIBM1435,17RBU7LED7":P 
6) „ILaPRINTSL, "2": PAINT(88,64) „11: FAI AINT(146,15),5: DRAW" CSBMI43, 1BHSGSRZE 
NT 88,74) .1i SHIFSR9HSL9":COLORI:PRESET(135, 10) „10 

549 1858 DRAW"CILEM222,82R1F2 ESR4F2 de SPRINT&L," 6 " 
UZGSFIDZLZDERZDEGIFSUZEZDERSG2L4HEGEL | 286 1170 ghehe bd DE 
bemensen anness nend T285, eld. Sr DRAW"CSBMZ208, 157REU7LED7 
EZ"s:FAINT(221,9B),t1i:COLORIE: PRESET (22 E PAINT (2 155) 5: DRAW" T SEM208, 158H5 
B,85),11:PRINT#I,"#":PAINT(238,835) „ii seen :COLORÍ: PRESET (190, 
sFAINT(258,95) „il IB AEPRENTME, 0” 

565 1868 DRAW"CIGEMIGB,ID4E4AREFADSGIDEGEL | &58 1188 DRAW"C3BM222,45E7L4&07F3EIFSEZH9G 
AH2USHSU5"r: PAINT (ZB5,186),18: COLORIEP ST: PAINT(225,45) „3: DRAW"CEEMZ210,15R10 
RESET (199, 186), 18: PRINT#I, "ee": FRESET GELE2ZHSCEBMZIL, TARI7HPUEDI2LLU7G7" PA 
(285,112),1G:PRINT#I,"=": PRESET (285, Î ENT Sells COLORS: PRESET(ZZ1 „2de 
B7),18:PRINT#I, "+" PRINT#L, "7 

é8S 1878 DRAW"CI4BMIÌg,Z2RAFERSF2CZLEGELA | 154 1198 DRAW"CSEM78, 155R1863L12H3C3EM79, 
EFLAGZLZEZLZHIEÏRKZKHERZFARZH7:FAINT CI 154RI/HSUSDI2LIU767":PAINT(B3,157) „3 
22,24),14: DRAW" CIABMSS,A2RAFERSF2GELS COLORS: PRESET (89,142) „1: PRINT#I,"*"ED 
G&L4E7L762 EL ZEZ L2HIELR2H2R2F2R7H7": FAI KAW" CSEM238B,E4R&DELEDERIELIUSERLIFEDS 
NT(&S, 45), 14 RAF 2 D262L14UIUDIEDIRIDZFIRZELU2R2D2F 1 

Zd5 1888 DRAW"C&BM242,140REDSLEZDILG2L4HZU R5ELU2":PAINT(239,6&) , 3: COLORS: PRESET 
ERZDSFIELUIGLZUS" zE PAINT(247,142),&:DR GERE ET LEPRENTEE tt" 
AW"C&BM22,85RSDELZDIIGZLAHZUARZDEFIEL | 228 1208 DRAW"CSBM17,SORED2L4DERIZLIUSELL 
UigLZUS": PAINT (27, 87) ,& ZF2DSK4FZD2GELI4UIBDIEDIRIDZFIRSEL UZ 

798 1898 DRAW" c3bmi62,25r3di2 rifilshigiig Z2DZFIRZELU2": PAINT(I8B, 52) , 5: COLORZ: PR 
eZuii":PAINT(IG5,28) , 5: DRAW" cSbmi2,2 BSEFCZL As EE PRIENIRT , "" 
sutgidigidigedigilZulelujeluie2rZeirs | 695 1218 DRAW"CSBM206, 35UIHiU4HEL4G4DAF ER 
fer2fidifZdehilZuZhidsfigihzuihigidel ZESUSHSLZGSD2FEARSEZHELIGID2FIRLELHILT 
idia2lZuiesus C3BM206,55GCIHILiGILGGZDIRL4EPUGELUIHi 

744 1188 DRAW"CISEMI8,iSSRIZUI2LIE2DIZESUÏ EiRIUILIDIGILIUSLIDIRIDZGIDSGIiLG *: PAI 
2RIZGSDIZESUIALIZGSDIZESRIA2" NT(285, 54) „3 

B&B 1118 DRAW"c3bm44,1i4Sridi2rifilshigilë f 825 1228 DRAW"CSBM138,153UiH1U4HSL4G4D4F3 
eZuli":PAINT(4S5, 148) „5: DRAW" cibmââ, iâ K4ESUSHSL2GEDZFARSEZHSLIGID2FIRIELHTL 
suigidigidigZdigilZuielujeluiteërdeir 5 iCSEBM150,1556GiHiLiGIL&G2DiRi4EZUGELUT 
far2fZdifZdehilzZu2h2dsfigihZuihigidel HIEIRIUILIDIGILIUSLIDIRIDZGIDSGIL1 ": F 
idiag2lZuiesus AINT(138,155),3 

G58 1128 DRAW"cSbmids,i2r2g2dir?7li7ri7eltuf 241 1258 DRAW"C3SBM243,188LiGiD3G2D2GiD4F2 
2hilZgidif2rigsiiihsrfuthärscibani8s,i RSUZRSDERZEZUAHIUZHZUEHIGIHI" : PAINT (2 
zuilid7rS":PAINTCIB2,18), 3: PAINT(IOGE, 45,185) ,5:DRAW"CIBM245, 18BEZRADILIFID 
i7},5:COLORS: PRESET (180, 1), 1: PRINTEL, SOIHZUSELL4GI 
Dn 615 1248 DRAW"CSBM43,105L iGID5G2D2GiD4F2R 

058 1158 DRAW cSbmi4â,S2r2g2dir/lifrifeltu SUERSDARZEZUAHIU2ZH2ZUEHIGIHI ": PAINT (43 


zhilZgidifärtg5 ELENA un tr Sche 144, 5 
zuZidirs"sPAINT(145,508) 5: PAINT (143, 
57},5:COLORS: PRESET (148,41), 1: PRINTEI 


Ae Hi 
bd 


‚110),3:DRAW"CIBM43, IDSE2RGDILIFEDSG 
H3 UZEIL4E1": DRAW"C3BM74,31R11U7RAF3Dé 
GILID26iL3HIU2L4D2GIL3HIU2RISL17UICIE 
MB&,3IRZU4HIL2D5":PAINT(76, 32) „3: LINE 
(74,29) -(83,24) ,3,B 


mz 





14 MSX-MOZAIK 14 





112 


456 


968 


492 


297 


526 


675 


227 


782 


1258 DRAW"C3BM98,131RILU7RAFID&GILID2 
GILSHIU2L4D2GILEHIU2RISLH7USCIEMI LD, 1 
ZIRSU4HIL2DS": PAINT (108, 132) ‚3: LINE (9 
B,129)-(187,124) ,3,B 

1248 DRAW"C3BM175,45R14D13L14U13EIR14 
GED13E3U14BM177,47ELRBFIDSGILBHIUS": P 
AINT(198,47) ,3:PRESET (177,58) ‚1: PRINT 
EL,"..":DRAW"CIBM36, GERL4DLILL4ULSESR 
14G3D13E3U14BM3I8, GEELRBFIDSGILEHIUS": 
PAINT(SL,&8) „3: PRESET (38,71) ‚1: PRINTS 
1," 

1278 DRAW"C3BM137,9BEGRIDSRIAGAFAL IDD 
SLIH9":COLOR3: PRESET (142,86) ‚1: PRINT 
1, "A*:DRAW"C3BMS1,GRIBUSRIFSGILIUSL 10 
E4H4*: COLORS: PRESET (63,7) „1: PRINT#L,® 
ie 

1288 CIRCLE(118,71) ,3,3:CIRCLE(124,74 
),3,3:PAINT(L18,71) „3,3: PAINT(124,74) 
3,3:DRAW"CIBM119,6PEGDA"s: PRESET (118, 
Bl), 1: COLORZ:PRINTHL, "e=" 

1298 CIRCLE(62,94),3,3:CIRCLE(69,96), 
3,3:PAINT(40,94) „3,3: PAINT (69,96) 3,3 
DRAW" CEBM&1,91EGDA": PRESET (68,82) ‚1: 
COLORZ:PRINT&L,"e" 

1388 DRAW"C3BM96,47RSUIE2R2F2DIRSDEGF 
L1OH3UBRIILLUIHIL261DIL4D2R12D5G2LEH2 
UIRIBDILEUIRG": DRAW" CIEMI18, 107RSUIEZ 
R2F2DIRSD8GILLBHIUERLILLUIHIL2GIDIL4D 
2RI2DSS2LEH2UIRLADILEUIRS" 

1318 DRAW"C3BM177,8BEGRI1GELIIDIRL LUS 
E&D36&LED7LIU7L2D2LIU2L4D7LIU7RIDEADG 
RIU7*:DRAW*CIBM137,128EGRILGOLIIDIRLE 
UIE&D3S6LID7LIU7L2D2L1U2L4D7L1U7 RIDES 
D&R1U7 

1328 DRAW"C3BM85,116U4R2D7L2U3": PAINT 
(B&E, 116), 3: DRAW"CIDM8S, 1 LERIHSRIHARZH 
IRIH2E2RIGIR2GARIGSR7":PAINT(ES, 110), 
3: DRAW" CSBM204,74UAR2D7L2U3": PAINT (20 
5,74) „3: DRAW" CIBM204,74RIHSRSHAR2HIRI 
H2G2RIGIR2GARIGER7": PAINT(204, 68) 3 
1338 DRAW"C3BM159,74U2RIHZU2D2F2R2U7D 
TRIE4GARAD2LIDIFIRGELUZ": PAINT (162,76 
),„3:COLORI: PRESET (154,62) „15 PRINTHL," 
vs COLOR: PRESET (158,67) „1: PRINTHL," 
e":COLOR3: PRESET (167,64) „1: PRINTHI," 
1348 DRAW"C3BM220, 134U2RIHZU2D2F 2R2U7 
D7RIE4GARAD2LIDIFIRGELUE": PAINT (223,1 
36) „3: COLORI: PRESET (216, 128) „1: PRINTS 
1,**:COLORI: PRESET (219,126) ‚1: PRINT 
#1, *e"“:COLOR3: PRESET (228,124) 1: PRINT 
si,” 


857 1558 LINE(77,97}-{153,83) ,10,BF:L INE { 


968 
279 


>88 
245 


195,68) -(195,48),3:LINE(195, 160) -(195 
140) „3: LINE(35,50) -(35,40),3 
1360 ‘EERE SCHRIJVEN VAN DE CIJFERS 


2 1578 X=-B:Y=beN=B: COLORCC 


15388 X=X+4DiNeEN+is PRESET (X,Y), iz PRINT 
#l,‚N: IFN=GTHENISSZELSEL 380 

1598 Y=Y+4BiNEN+i: PRESET (X,Y) ‚is PRINT 
El‚N: IFN=9THENX=252:Y=146: GOTOI4BBELS 
ELGB 

1488 X=X-4BsNEN+I: PRESET (X,Y),12PRINT 
#1 ,N:IFN=ISTHENISÏDELSE1 400 

i418 Y=Y-4BiN=N+ti: PRESET (X,Y) „12 PRINT 
El ‚N: IFN=IGTHENI4ZBELSE1410 

1428 X=X+4BiNEN+IE PRESET (X,Y), 12 PRINT 
Fl ‚Ns: IFN=2STHENI4TBELSE1420 

1458 Y=Y+4BiN=EN+1: PRESET (X,Y) ‚18 PRINT 
#l,N: IFN=25THENX=2527Y=126:G0OT0144BEL 
SE1430 

1448 X=X-4BiNEN+is PRESET (X,Y) „12 PRINT 
#l‚N: IFN=S@THENI4SGELSE1440 

1458 V=Y-4BiNENtis PRESET (X,Y), 12 PRINT 
HIN: IFN=S2THENISGBELSE1450 

1468 X=X+40:NeENti: PRESET (X,Y) ‚is PRINT 
#i,N: IFN=S&THENI47BELSE1460 

1478 Y=Y+4BiNEN+I: PRESET (X,Y) ‚12 PRINT 
#l‚N:X=212:Y=1 86 

1488 X=X-4B:N=EN+IE: PRESET (X,Y) ‚1: PRINT 
#l.N: IFN=4ITHENIA9BELSE 1480 

1498 Y=Y-4BiNEN+i: PRESET (X,Y) ‚12 PRINT 
EIN 

1508 X=X+4BiNEN+IE PRESET (X,Y), 12 PRINT 
#1,N: IFN=4STHENISIBELSE1I SGD 

1518 X=1528V=86:NEN+i: PRESET (X,Y) ,C:P 
RINT#I ‚N:X=8: Y=0iN=D 

1522 'BRBB BEGIN SPEL 

1558 X1=-5sX2=-2eiSeiesVi=ie Y2=ie Y=i 
1548 PUTSPRITEG, £-58,-50) „B, 1: PUTSPRI 
TEL, (-58,-58),8,8: PUTSPRITE2, (-38,-58 
),8,B:PUTSPRITES, (-38,-30) „8,8 

1558 IFGR=OTHENiGSO 

1568 LINE(217,1987-(252, 175) „1,BF:PR 
ESET (228,177),1:PRINT#&I,GR 

sa 7 

1588 PLAY"VIIT2SSL&404CRE4CRE40IERE40 
ACRE4CRE4CRE4OTGREADACRE4CHELAT 2204" 


1598 

i688 

1618 COLOR6:PRESET(155,179) „1: PRINTH 
Is°N. “sCOLORIS:PRESET(178,178) ‚1: PRI 
NT#1,GI: PRESET {171i,178) „1: PRINT#!,GI 


mmm 





15 MSX-MOZAIK 15 





Báz 
956 


148 


489 


867 


i zg 


825 


ê18 


8/6 


„Cel CN 
Paro rf 
bl Cd Ch 


d64 
„18 
571 


‚ 1818 


1620 FORI=1T01308: NEXTI 
LEN IFGR=UTHENPUTSPRITEG, (-20,-30) „8 
LINE(@,190)-(45,165),1,BF:FORI=1T0 

bi LINE (217187 -(252,163),1,BF:FORJ= 
1T025:NEXTJ: PRESET (2 19.172), 1: PRINT&I 
SEINDE":NEXTI: GOSUB3220ELSE1 650 

1548 LINE(B,192)-(256,08),4,BF:COLORLS 
„4,4:SCREENB:LOCATES, 12: PRINT"T Q T 
ZIENS ":CLUSE:FORI=ITO158E: NEXT 
I:KEYON: CLS: END 

1650 IFG=iTHENPUTSPRITEL, (28,1) ,K1,0: 

GOTOLSS0 

1660 IFG=2THENPUTS 

PUTSPRITE2, (18,1) ,K2,0:60T01690 

1678 IFG=3THENPUTSPRITEL, (20,1) ,K1,0: 

PUTSPRITE2, (18,1) ,K2,0:FUTSPRITES, (0, 
1) ,K3, 2 | 

1480 ‘EERE BEGINNEN 

1690 IFG=ITHENZ$=ZiftNeNinK=kKle edt: Y 
=Yi:S=1:GOSUEI740: GOSUR205B: Xi=Xe Yi=Y 
:Nt=N:GOTO1690 

1700 IFG=2THENZ$=Zig:KeKisNeNis KeXisY 
=Yi:S=1:GOSUE1740: GOSUB285B: Kier Yi=Y 
:iNi=Ni: Z$=228iNeN2iK=K2t XeX20 V=Y20G=2: 


(28,1) ,K1,0: 


:GOSUB 1748: GOSUBZ85Bi NZ=NeE X2=ke Y2=Ys 
GOTO17 8 
ijl IFG=STHENZf=ZifiNeNiskKekis eis Y 


=Yl:S=1:GOSUB1740: GOSUB2050: Xie: Yi=Y 


:Ni=N 
1728 Zf=Z2t: N= Y 
OSUBI 7/44: GOSUBZE5 Be NZEN: Zeis Y 
1758 ZE=ZitiNeNSike=kSr i=djiY=Y 
OSUBi/48: GOSUBZ85A: X5=it YS=YEN 
Üi7ië 
i74Ë 


N2ik=k2ikXeiZi e= 


EERR WORPF VAN DOBBELSTEEN 
1758 LINE(Z,19B-iZ2i5,1653,1,BF 
i7óë PUTSPRITEO, (-3 58,-58),B,iiW=ijdrZ 
=i58: IFN=SORN=iGTHEN1840 

1778 COLOR&: PRESET (17,165) „1: PRINTHL, 
ik: COLORIS 

1788 ° 

798 PRESET(1/,188), 
obbeisteen 'sJ£ 
Leng B=INT(RND (1) #6) +1 
IFN=@THENI25@ 
FORI=ITO2:PUTSPRITES, (X,Y) ‚8, 
sFORI=ITCGAEPUTSPRITES, CX, Y),K, 


1: PRINT#L, "Werp d 


828 
EXTI 
EXT! 
1859 
1848 
1858 


B: N 
B: N 
IFSTRIG(JT)=-1THENIS4BELSELI80D 
A=INT(RND (1) #6) +1 


LINE(12,198)-(215,165) ,1,BF 


474 
296 


d&7 
592 


’ 1958 


5 1998 


1868 LINE(120,185)-(135,170) „15,R 
1878 DRAU"CISBM1354,178e5di5qSulSli5e 
Sr 15":FORJ=1T0308: NEXTJ 

1880 FORI=1T0S:WeW-15:7=7-15 

1898 LINE(W,185)-(Z,170),15,B: DRAW*CI 
SEM=Z;,i7deSdisaSuisSliSeSr15":LINE(H- 
15,198)-(1+15,162),1,BF: DRAN"CISEN=I; 
„1BSELBHIGGIDFIErSetDlSrShigls":PLAY" 
VIOTZESLAARG4A07BO4AT120LAVE" 1: LINE (W-15 
„19B)-(Z+15,162),1,BF 

1908 NEXTI 

1918 DRAW"CISEM&2,170e5disgSulSiiseSr 
15bn&2,185115ut5" 

1820 IFA=2THENi980 

1938 IFA=STHEN1990 

iG4D IFA=4THEN2000 
IFA=STHEN2018 
IFA=&THEN2020 
PUTSPRITEQ, (48,170) 


ij&g 
1978 
ij 
SED 
d 


15,1:60T0283 


PUTSPRITEQ, (48,178),15,2:60T0203 


PUTSPRITEB, (48,178),15,3:60T0203 

D 

2002 

0 

2010 

2 

2028 

2 

2038 FORI=ITOSOD:NEXTI: IFN=GORN=16THE 

N2840ELSERETURN 

2840 ‘BEER PLAATSEN VAN PIONNEN 

2850 FüRl=1T0A 

2068 IFNSGTHENX=X+40: 60102340 

2070 IFN=&THENY=Y+60:G0T02340 

2088 IFNS9THENY=Y+40: 60102340 

2098 IFN=9THEN{=X-20: 60102340 

2188 IFNSISTHENX=X-40: 60102340 

2118 IFN=ISTHENY=Y-40:G0T02340 

2128 IFNSIGTHENY=Y-40: 60702340 
IFN=18THENX=X+40: G0T02340 

IENS2STHENK=X+40: GO0T02340 

IEN=23THENY=Y+60: G0T02340 

IFNSZS5THENY=Y+40: G0T02340 

IEN=25THEN{=#-20:G0T02340 

IENS3QTHENX=X-408: G0T02340 

IFN=3OTHENY=Y-40:60T02340 

kh le Y-40:60T02340 

IEN=32THENX=X+408: 60702340 

TENG SGTHEN e+ ddr o0TO2340 


PUTSPRITEB, (48,170),15,4:60T0203 


PUTSPRITE@, (48,178) ,15,5:60T0283 
PUTSPRITEB, 


(48,178),15,6:G0T0205 


mmm mmm zz 








787 
754 


151 


715 
136 


7öl 


128 


854 
iz 


865 


718 


245 


5 2588 


t 2418 
8 2428 


16 MSX-MOZAIK 16 


IFN=S&THENY=Y+60: 
IFNSS7THENY=Y+4D: 


8 GOTOZS 40 
ij 
B IFN=S/THENK=Á-20: 
d 
2 


GOTO2540 
GOTOZ548 
GOTOZS40 
GÜTOZ548 
GOTOZ548 
GOTOZ548 
GOTO2540 
X-28:G0T02548 


IFNSA4ITHENK=X-40: 
IFN=4ITHENY=Y-40: 


ba PJ Pd PJ PJ 
PJ PJ PJ Pd Pd Pd 


men B AI CO ma Oe LT B Nd 


B IFNSAZTHENY=V- 40: 
Q IFN=42THENX=X+40: 
B IENSASTHENX=X+40: 
A IFN=4ASTHENY=Y+E0r {e= 


ht 


IEN=4&THENX=X-60: G0T02340 
IFN>46THENGOSUB2460: G0T0235f 
PUTSPRITES, (X,Y) ‚K‚ B: BEEP: FORJ =| 

NEXT: N=N+1 
NEXTI 
IFN=47THENGOSUB2670: RETURN1 530 
IFN=&0RN=37 THENGOSUB2830: 6070244 


IFN=40RN=l 1ORN=i8ORN=290ORN=SBTHE 
NGOSUB29B0: 60702248 

2390 IFN=240RN=42THENGOSUB2970: G0T024 
40 
2408 
49 


IFN=280RN=S2THENGOSURSOTD: GOTO24 


IFN=26THENGOSUB3100:G0T02040 
IFN=GORN=14THENGOSUB3130: G0TOi7é 
2 
2450 
2440 
2450 
2440 
2478 IFA=ZANDI=2THENX=X+60: PUTSPRITES 
OXY GK, Br BEEP: FORJ=1TOJJ: NEXT Ji N=46 
: L=A: RETURN 
2488 IFA=ZANDI=3THENS=X+60: PUTSPRITES 
OXY) ok, Br BEEP: FORJ= 1TOJJ: NEXT: N=46 
: 1=â: RETURN | 
2498 IFA=4ANDI=4THENX=X+60: PUTSPRITES 
CEY) KK, Br BEEP: FORJ=LTOJJ NEXT Je N=46 
: 1=A: RETURN 
2508 IFA=SANDI=STHENX=X+60: PUTSPRITES 
UAV) ,K, Br BEEP: FORJ=1TOJJE NEXT Je N=46 
: T=A: RETURN 
2518 IFA=&ÂNDI=&THENK=X+60: PUTSPRITES 


IFN=15THENGOSUB3188: GOT02440 
RETURN 
‘BEER SPECIALE VELDEN 


UXLYI,K, Br BEEP: FORJ=LTOJJ NEXT JeN=46 
: T=A: RETURN 

2520 

2530 IFA=3ANDI=2THENX=X+60:PUTSPRITES 


iX,Y),K, Br BEEP FORJ=ITOJJENEKT JE Ket 
20: Y=Y-28: teer. VK, BS BEEPEF 
ORJ=ITOJ JE NEXT Je N=45t T=Âs RETURN 


2548 IFA=4ANDI=STHENK=X+60: PUTSPRITES 


997 


748 


774 


172 


193 


955 


UAV) Ke Or BEEP: FORJ=ITOJJE NEXT Js X=X+t 
20: Y=Y-20:PUTSPRITES, (X,Y) ,„K, 0: BEEP: F 
ORJ=LTOJJ: NEXT Ji N=45: I=â: RETURN 
2550 IFA=SANDI=4THEN(=X+40:PUTSPRITES 
K, B: BEEP: FORJ=1 TOI: NEXT: X=X+ 
v-20: PUTSPRITES, (X,Y),K, 0: BEEP:F 
OJJ:NEXTJ:N=45: L=Â: RETURN 
A=GANDI=STHENK=X+60:PUTSPRITES 
‚0: BEEP: FORJ=1 TOI: NEXT Ju XeX+ 
:PUTSPRITES, (XY) ,K, O1 BEEP:F 
SNEXTJ:N=45: 1=At RETURN 


Aat 


hi CI Ae 
_ 
ri 


d: 
RJ 
{ 


2588 IFA=4ÄNDI=2THENX=X+60: PUTSPRITES 
„{A,YI,K, Br BEEP: FORJ=ITOJJENEKT JE A= + 
28:Y=Y- 20: PUTSPRITES, (X,Y),K,BiBEEPEF 
ORd=LTOJJ: NEXT Je: X=k-4D: PUISPRITES, (X, 
Y),K, B: BEEP: FORJ=ITOJdE NEXT JeN=44r I= 
: RETURN 
2598 IFA=SÄNDI=STHENZ=X+60: PUTSPRITES 
„iX,Yi,K, Be BEEP:FORJ=ITOJJENEXT Je Ket 
zB: Y=Y- ZB: PUTSPRITES, (X,Y),K, Br BEEPEF 
ORJ=ITOJJ: NEXT di: X=X-4B: PUISPRITES, (X, 
Y),K, B: BEEPsFORd=ITOJ dE NEXT de N=44r TEA 
s RETURN 
2688 IFA=SANDI=ATHENX=X+6 0: PUTSPRITES 
sik YI EB: BEEP:FORJ=ITOJJENEKT JE Zeit 
28: Y=Y-2EPUTSPRITES, CA, Vr, Kr Be BEEPEF 
ORJ=1TOJJE NEXT: X=X-4B: PUTSPRITES, CX, 
Y},K,B: BEEP: FORJ=ITOJ JE NEXT JeN=4âs D= 
RETURN 
2618 
2620 IFA=SANDI=ZTHENX=X+68: PUTSPRITES 
„{X,YI,K, B: BEEP: FORJ=ITOJJENEKST JE Kit 
20: Y=Y- -20: PUTSPRITES, {A4 Y) „KBE BEEP EF 
ORJ=iTOJJE NEXT Ji Xe ABIPUTSPRITES, CX, 
Y).K,„ Bz BEEPzFORJ=ITOJJ INERT JE Zed a0: P 
UTSPRITES „{X,YI,E,B:BEEP:FORJ=ITOJJ EN 
EXTJ:N=45: [=A: RETURN 
2658 IFA=SANDI=STHENK=X+60: PUTSPRITES 
„ik,f),K,BrBEEP:FORJ=ITOIJENEKT Je Zeit 
28:Y=Y- 28: PUTSPRITES. (X,Y),K,@rBEEPEF 
ORJ=ITOJ JE NEKT Je Xe 4BEPUTSPRITES, CX, 
},K,B: BEEP: FORJ=ITOJJINEXST Ji KE 40E P 
UTSPRITES, (X,Y),K, B: BEEP: FORJ=iT0d JEN 
EXTJ:N=45: T=A: RETURN 
2648 
2658 IFA=&ANDI=2THENX=X+68: PUTSPRITES 
.{X.Y),K, Di BEEP: FORJ=ITOJE NEXT JE Ket 
28:Y=Y-20:PUTSPRITES, (X,Y),K, B: BEEP: F 
ORJ=ITOJ JE NEXT de X=X- 48E PUISPRITES, (X, 
YE, ,B:BEEP:FORJ=ITOJJINEXT Je Keke 50: P 
UTSPRITES, (X,Y},K,B: BEEP: FORJ=ITOJ JEN 
EXTJ 


nemen 





le, 


MSX-MOZAIK 17 





168 


408 


JJ 


664 


2660 X=X-40:PUTSPRITES, (X,Y) ‚KO: BEEP 
:FORJ=1TOJJ: NEXT Ji N=421 1=At RETURN 
2670 ‘HEEE AANKOMST 

2480 PUTSPRITEB, (-28,-20) „B, 1:LINE(39 
189) -1205,162) ,1,BF:COLORIS, 6,6: PLAY 
LV1307T2SSL&ACDEFGFEDCOALAT120VE": FOR 
[=1T0300:NEXTI 

2690 COLOR7:PRESET (43, 165), 1: PRINT#I, 
"GEWELDIG! !": COLOR&: PRESET (125, 165) ,Î 
:PRINT#1, ZE: COLOR7: PRESET (43,180) ,1:P 
RINT#1, "GEWONNEN SPEL Nr.":6I:COLORIS 


2700 PLAY"T&AL4ASVAZOSCCECCECCRG40AERZ 
AAAAGGGGGRLBOSCCCCCCCCREA0AER24AAAGER 
LBUSF-RGAF-RAAFFFF-RIOF-R&4F-REAFFFF- 
REOILSGGAEOACT12AL4VE04T120LAVE","T4D 
L4SVOOSEEEEEEEERGAERZAFFFEEEEERIDEEEE 
EEEERGAERZAFFFEERIDGRA4GRGAAAAGRIUGRG 
AGR64AAAGRET120L404VE" 

2718 FORI=1T040:FORJ=1T020: COLOR, „&:N 
EXTJ:FORJ=LTO22: COLOR, ,10:NEXTJ:NEXTI 
:COLORLS, tt 

2728 N=B:X=B:Y=Diki=D: Vi=D: 220: Y2=0: 
K=Br Y3=BiNI=BiN2=0iN3=0:GI=GI+i: GR=G 
R-1:FORI=IT050B:NEXTI:LINE(D, 189) -(20 
5,162) ,1,BF:PUTSPRITED, (18,173) „B, 1 
2738 IFZ&=Z1STHENVi=VI+1 

2748 IFZ$=Z28THENV2=V2+1 

2750 IFZ$=Z3STHENV3=V3+1 

2760 IFG=iTHEN2820 

2770 IFG=2THENCOLORG: PRESET (45,165) 1 
EPRINT#L, ZIE: COLORIL: PRESET (45, 180) „1 
:PRINT#1, "SPEL GEWONNEN =";VIGFORIE! 
TOLRBA:NEXTI:LINE(39, 189) - (285, 162) 1 
„BFELSE2790 

2788 COLORG: PRESET (45, 165), 1: PRINTHL, 
12k:COLORLI: PRESET (45, 188) „1: PRINTHL, 
"SPEL GEWONNEN =":V2:FORI=ITOi 808: NEX 
TI:LINE(39,189)-(205,162) ,1,BF:G0T028 
20 

2798 IFG=STHENCOLORG: PRESET (45, 165) ,i 
SPRINT#i,Zif:COLORII: PRESET (45, 180), 1 
:PRINT#&1, "SPEL GEWONNEN ="4V1:FORI=IT 
01080: NEXTI:LINE(39,189)-(205,162),1, 
BF 

2888 COLORG:PRESET (45, 165) „1: PRINTSL, 
13: COLORLI: PRESET (45, 188) „1: PRINTS, 
“SPEL GEWONNEN =";V2:FORI=ITOL 208: NEX 
TI:LINE(39,189)-(205,1462) ‚1,BF 

2818 COLORG:PRESET(45,165) „1: PRINTEL, 
13E: COLORIL: PRESET (45, 188) „1: PRINTEL, 
"SPEL GEWONNEN =";V3:FORI=ITOL00E: NEX 


8: 
N35 


TI:LINE(39,189)-(285,162),1,BF:6G0T028 


454 


458 
82 


418 


ZiZ 


616 


491 


778 


2828 COLORIS: RETURN 

2258 HEEE TERUG 

2838 PUTSPRITEG, (-38,-58) „8,1 

2858 LINE(59,189)-(205,162),1,BF:COLO 
R/:PRESET(45,165) „1: PRINT#L, “JAMMER ! 
'NsCOLOR&EPRESET(125,165) ,1sPRINT#L,Z 
Ee COLORZEPRESET(45,1808),1:PRINTRi, "Ga 
terug naar begin":COLORIS 

2368 PLAY"VI2LIADZCHFRESGA-A-RGAGFFFF 

FEFRSACR&4CCREACREACTECECCVBEL4O4" 0 FOR 
=iTO1788: NEXT 

<57/8 IFZE=ZISTHENX=-5r Y=ies Ned: FORI=ÏT 

0288: PUTSPRITEL, (28,1),8,8:PUTSPRITEi 
„{28,1},KI,B2NEXTIs: RETURN 

2588 IFZ&=Z2ETHENZe- Zi Vein edi FORI=IT 

U2BB:PUTSPRITE2, (18,1) ,8,8:FUTSPRITER 
„{iB,i}, KZ, B: NEXTIe RETURN 

2398 IFZE=ZSSTHENK=ies Y=te NeBr FORI=ITO 

2BA:PUTSPRITES, (@,1),8,8:PUTSPRITES, ( 

D,i},KS,BrNEXTIE RETURN 

2200 'ERER VOORUIT GAAN 

2918 PUTSPRITEB, (-58,-58},8,1: LINECS 

9,189)-(285,162),1,BF:COLOR7: PRESET (4 

5,165), ts PRINT#I, "PRIMA !7":COLORG: FR 

ESET(185,165), is PRINTRI, 24: COLOR7: PRE 

SET(45,188) „1 

2978 IFA=ITHENPRINT#I, "Ga vooruit": âs 
‘velden":GUTOUZ440 

2958 IFASHITHENPRINT#HI, "Ga vooruit”sâÂ 
“velden” 


& 2948 COLORS 


2958 PLAYYVIZL&4ATZSSOSRGAGREAGREAAREA 
ARGIERSSERGAGGRACROACREAARGAARGIERGAE 
K6466G04LAT1Z8V8", "VIZLGATZSSOSREIERG 
ZERGAFRSAFRS4CREGACHGAEERZERSAERGAFRGS 
FRE4CRSACRE4EEEOALATIZAVE" 

2968 FORJ=ITOiSDB: NEXT Jz RETURN 

2978 BEER TERUG NAAR VELD 15 


> 2988 PUTSPRITEG, (-30,-38),0,1: LINE(3 


G,189}-(285,162},1,EF:COLOR7: PRESET (4 
Se toatsiePRINERL; PECH: 15 *eCOEUREEPRE 
SET(128, 165) „is FRINT#I,ZE: COLOR7z PRES 
ETí(45,188) ,i:PRINT#i,"Ga terug naar j 
5*:COLORÍS 

2998 PLAY“VIZOSCOZBAGFEDCCCO4VB": FORJ 
={TO2888: NEXT 

5008 IFZE=Zi$THENX=S Tr Y=iâieNeige: FOR) 
=iTO288:PUTSPRITEL, (X,Y},8,B: PUTSPRIT 
El,{X, YI, KL, Be NEXTJ:RETURN 

5218 IFZE=ZEETHENX=SBr YeldteiNelg:FORJ 
=iTO288:FUTSPRITER, (X,Y),8,B:PUTSPRIT 
E2,{X,Y} KZ, BE NEXT JERETURN 


mmm 


2d 





18 MSX-MOZAIK 18 





944 


415 
464 


295 


199 


292 


195 


581 


458 


228 


716 


922 


129 


3828 IFZ$=Z3STHENX=IDI: Y=iâteN=i5s: FOR 
J={TO288:PUTSPRITES, (X,Y),8,8: PUTSPRI 
TE, (XY) „KS, Be NEXTJ RETURN 

5050 EREN VLIEG NAAR 59 

5048 PUTSPRITEG, (-38,-58) „B, Ì 

5858 LINE(59,189)-(285,162},1,BF: COLD 
R7: PRESET (45,165) „Is PRINT#I,"GOED 20 
'FEECOLORG: PRESET (IIS, 165), 1e PRINT#L, 
1$:COLOR7: PRESET (43,1883 „is PRINTSI, "V 
lieg naar nr. 59*:COLORIS 

3068 PLAY"VI2T255L640ICDHEFGABO4CDEFGA 
EOSCDEFGABOSCDEFGABOFCECCCCCCCCL4T 1 28 
O4V8*,"VI2T25SL640SEFGABGACDERGABOSCD 
EFGABOSGCDEFGABO7CDEEEEEEEEEE“ ss FORI=IT 
01488: NEXTI 

3878 IF2$=21$THENX=I5SzY=iglEN=59 FOR 
J=1iT0228:PUTSPRITEL, (X,Yì ‚8,8: PUTSPRI 
TEI, {X,Y) „KI, „Bz NEXT Js RETURN 

3088 IFZ$=Z2STHENX=138: Y=idieN= SG FOR 
J={TG288:PUTSPRITE2, (X,Y),@, B: PUTSPRI 
TEZ, CX, YI ,K2, Br NEXTJERETURN 

5098 IFZE=ZSSTHENX=I4is =de N=59E FOR 
J=1T0288:PUTSPRITES, (X,Y),@2, B: PUTSPRI 
TEZ, EX, YI „KS, Bs NEXT JE RETURN 

5102 EERE 18 STAPPEN VOORUIT 

3118 PUTSPRITEG, (-58,-358),B,1: LINE(S 
9Q,189}-(285,162),1,BF:COLOR7: PRESET (4 
3,165). t:PRINT#I," GOED 7 ":COLORG: PRE 
SET(185,165) ,1sPRINTSI,Z$:COLOR7: PRES 
ET{43,188),1:PRINT#I," Ga 18 velden vo 
oruit”:COLOR7 

3128 PLAY"V12L64T25505DDRED-DD+D+REDD 
DODDDRADRAGGGGL404VET128": FORJ=IT01EDD 
:NEXTJ:A=18: RETURN 

3138 'ERREB NOG EEN KEER GOOIEN 

3148 PUTSPRITEG, (-58,-538),B,1: LINE(S 
9,189}-(285,162),1,BF:COLOR7Z: PRESET (4 
3,165), 1: PRINT#I," JOKER tt "sCOLOR6EP 
RESET (128,165) „1: PRINT#1,Z$:COLOR7: PR 
ESET(45,1808) „1: PRINT#1,“Gooi nog een 
keer ":COLORIS 

3158 PLAY"VIiZ2llio4geersdefgoserllerii 
cceceosl4V8"s:FORI=ITOISBE: NEXTIE: LINE ( 
39,189}-{285,162),1,BF:PRESET (68, 172} 
„i:COLORIS:PRINT#I, "Werp goed":COLORI 
5 
5ióg 
EXTI:FORI=ITO2s PUTSPRITES, (X,Y) ,K, 
EXTÌ 
3178 


FORI=ITO2: PUTSPRITES, (X,Y),8,B:N 
B:N 


IFSTRIG(JT) =-1THENRETURNELSESI 68 


i 


hl 
Led 


295 


188 


5188 'BNBR 5 VELDEN TERUG 

3198 PUTSPRITE@, (-58,-58),B,1: LINE(S 
9,189) -(2805,162),1,BF:COLOR7: PRESET (4 
JalbS) „Le PRENTEL,SPECH !! "2 COLORGEPR 
ESET (110,165),1:PRINT#1,2$: COLOR7: PRE 
SET(435,188),i:PRINT#1, "Ga 5 velden te 
rug":COLOR? 

5288 PLAY"VI2LiiG2GRE4ERE4CREAEEEEEEE 
EEEEEEEEVBL404": FORJ=ITO1408: NEXT 
z2i8 FORI=ITOSs: BEEP: X=X+40; PUTSPRITE 
Ss lX.Y),K,BrFORI=ITOJJENEXTJENEXT Ie N= 
18: RETURN 

5222 BEER EINDE PARTIJ 

5258 PUTSPRITE{, (-58,-38) ‚8,8: PUTSPRI 
TE2,(-58,-58),8,8:PUTSPRITES, (-58,-58 
).8,B:LINE(B,1F23-(256,8) ‚1,BF 


3 3248 LINE(S,185)-(250,5),&,B:LINE(1QG, 


88)-(245,30),6&,B:LINE(15,145) -(2408,98 
dB 

5258 PRESET(&68,15),1:PRINT#I, “Eindsit 
uatie" 

52468 IFG=iTHENCOLOR7: PRESET (20,52) ‚1: 
PRINT#L,216:COLORIS: PRESET (98,52), teP 
RINT#L, "Spel gewonnen -";VI:G0TOS528 

5278 IFG=2THENCOLOR7: PRESET (28,45) ‚1: 
PRINT#1,Z1$:COLORIS: PRESET (98,45) „izP 
RINT#1," Spel gewonnen -"sVI:COLOR7:PR 
ESET(28,68) ,1:PRINT#I,Z2$: COLORIS: PRE 
SET(9B,68) „1: PRINT#L, "Spel gewonnen — 
"sV2:60T05508 

5288 IFG=STHENCOLOR7: PRESET (28,48) ,i: 
PRINT#1,21$:COLORIS: PRESET (98,40) „is:P 
KINT#I," Spel gewonnen —-";VI:COLOR?: PR 
ESET(28,55) ,1:PRINT#I,Z2$: COLORIS: PRE 
SET(98,55) „1: PRINT#I," Spel gewonnen — 


Seve 


65 5298 COLOR7:PRESET(28,70) „1: PRINT#I,Z 


871 


985 
125 


Sf:COLORIS: PRESET (98,70) „13 PRINT#I,"S 
pel gewonnen =*;3V5:60T05500 

5508 BRER VERMELDING WINNAAR 

5518 IFG=ITHENPRESET(5@,1008), 1: PRINTS 
l,"Er is geen twijfel aan":PRESET(25, 
118) ,„1:PRINT#1, "de winnaar van deze p 
artij":COLORIB: PRESET (68, 138), is PRINT 


ATMENEE ‚ben jij !!*:60T0O344BELSES32 
ij 
5528 PRESET(28,185) „1: PRINT#I,"De par 


tij is gewonnen door” 

53558 IFG=2THENSS4BELSE SS 

5548 IFV1=V2THENCOLORIS: PRESET (58, 128 
).i:2PRINT#1I,ZI$; ® en ";22$:COLOR15:60 
TOS4SBELSESSSG 


mmm 





19 MSX-MOZAIK 19 





&84 5559 sd id met en 
m bf PRINT#I,ZIf: COLORIS:GOTOZ450: ELSE 
C LOR13: PRESET (80, 120) „1: PRINT, 22: 
COLORIS:GO0OT0OZ450 

Sig 3568 IFVI=VZANDVI=VETHENCOLORÍ 5: AE 
T{8B,115),i:PRINT#I,ZiË: PRESET (BB, 12 
Jtd FRINT&L, ZEF:PRESET(BB, 155) „is PRIN 
TäL, 45%: COLOR15: GOTOS A5DELSE3370 

584 2570 IFVI=VZANDVIGVSANDVZRVSTHENCOLOR 
iS: PRESET(5B,125) „1: PRINT#I,Z1;" en 
"sZEf:COLORIS: GOTOS4SBELSES SEG 

oef 5588 IFVI=VSANDVI2VZANDVSSVETHENCOLOR 
15: PRESET(50,420) „1ePRINT#1,2Z185" E 
«254: COLORI 5: GOTOSASBELSESSFO 

797 3598 IFV2=V5ANDVZ2EVIANDV52VITHENCOLOR 
IJ2 PRESEN (OB. EZ) LEPRINERL AZIE EE” 
«25E: COLORI 5: GOTOS4SBELSE SAB 

134 5488 IFVIGVZ2ANDVIGVSTHENCOLORÍ 5: PRESE 
T(88,125) „1: PRINTHI,ZIEr COLORS: GOTOS 
8SDELSES410 

Gij 5418 IFVZRVIANDVZ2VSTHENCOLORI SE: PRESE 
T488,125) „1: FRINT#Í,Z2$: COLORS: GOTOS 
ASBELSES420 

D&B 5428 IFVSRVIANDVSSV2THENCOLORIS:PRESE 
Ti88,125), 1: PRINT#1,Z3Es COLORISzEGUTUÁ 
A5BELSES4 52 
5458 

845 5440 COLORS: PRESET (78,158), 1: PRINTEI, 
‘Nog een keer F*:PRESETS15,170),1:PRI 
NT#I,Jf;" =Ja ae \N/ =Nee":COLORIS 
:GOTOI440:ELSE3450 

698 5458 COLORS: PRESET(78,158) „is PRINTEI 
‚"Nog een keer F':PRESET(IS,178) „iz PR 
INT#L,JE;" =da 8 \N/ =Nee":COLORI 
5:60T05448 

218 5468 IFSTRIG(JT)=-iTHENCLOSE:COLORI, 5 
„5:SCREENDB: Vi=Dr V2=Br V5=BE RUNIZOELSES 
478 

758 3478 K&=INKEV$: IFKS&="N"THENRETURNELSE 


5468 











20 


MSX-MOZAIK 20 





HANGMAN 


In onze serie "GOUWE OUWE’ wederom een programma uit de ’late’ 
MSX-USER. Gelet op de reacties hebben we besloten met deze reeks 
door te gaan. Voor velen zijn het nieuwe programma’s. HANGMAN is 
het welbekende spel "GALGJE’. Het wordt gespeeld door twee spelers. 
Na het invoeren van de namen van de spelers wordt van speler 1 ge- 
vraagd om een woord in te voeren. Speler 2 kijkt natuurlijk niet mee 
maar gaat trachten het woord te raden door letters in te voeren. Is het 
fout dan wordt de weg naar de galg letterlijk geplaveid. Is de weg 
klaar dan wacht je een gruwelijk eind om vervolgens vrolijk verder te 
gaan met een woord voor speler 1 in te voeren zodat die ook als voer 

voor de galg kan dienen. Veel plezier met HANGMAN.!! 


ker, 
nps 


990 


581 
55 
de da 


145 


PED 
i& 


ho 


J2Ì 
685 


126 


565 


148 CLS:COLORI5,7, 7: SCREEN2 

158 MD$="T250S10MI5GBBL203F+G+AHF+F+G 
tAt+F+A+BO4C+IRIG05A+BO4C+HIRE2LACHD+C+ 
OSBA+2F+2L404C+D+C+05BA+2F+2L2F+C+F +1 
Ee sa ie 

168 PLAYMD$:G0SUB1920 

178 Q=8 

188 GOSUE740 

288 CLS:KEYOFF:COLOR15,2, 2: SCREENS: WI 
DTH3S 

218 IFG*BTHEN250 

228 LOCATEII,@:PRINT"RELKOM BIJ HANGM 
AN":;LOCATES,B:PRINT"EEN SPEL VOOR TWE 
E SPELERS" 

258 LOCATES,13:PRINTWI$;"1":LOCATES,2 
2: PRINTWZE:LOCATEL4,18 

240 INPUTNS:LOCATEL4,18:PRINTSPACES (1 
6) :LOCATEF, 15: PRINTWIE;s "2":LOCATEL4, 1 
B: INPUTNNS: G=LEN (NS) : HELEN (NNS) 7 D=8:C 
LS 

258 LOCATES,B: PRINT" GEBRUIK HOOFDLETT 
ERS" :LOCATES, 22: PRINTW2$: LOCATE (28- ( ( 
5+6)/2)},7:PRINT"OK “;N$:L0CATEL2, ii: 
PRINT"VOER JE WOORD IN": LO0CATEi4,14:I 
NPUTX$:B=LEN{(X$) 


153 


154 
415 
584 
828 
557 


545 


185 
976 


991 
856 
486 


Bi 
117 
215 
982 
586 
918 
795 
452 


701 


278 CLS:LGCATES,18:PRINT"DRUK OP i= 
MAKKELIJK Z=MOEILIJK" 

258 A$=INKEY$:IFA$=""THEN280 

298 IFA$="1"THENL=12 

588 IFA$="2"THENL=8 

528 CLS:sCOLORÍ, 7,7: SCREEN2, 2 

558 OPEN"GRP: "FOROUTPUTASHL 

548 PSET(75,42) „CEsPRINT#1, "EEN MOMEN 
T .…"s:PLAYMDS$ 

55ë GOSUBB78 

578 FORI=(6GI-((B#8)/2)ITO(68+( (BB) /2 
STEPS 

588 PSET(I,188),CA:PRINT&1," ":NEXT 
598 RESTOREZiS@:GOSUB1478: GOSUB7 22 
488 PSET(31,42) ,1:PRINT#i, "PROBEER EE 
N LETTER TE RADEN" 

428 C$=INKEYÉ 

458 GOSUBI540 

440 IFC$=""THEN42BELSE45Q 

458 GOTO1849 

368 C=B:FORN=ITOB 

478 C=INSTR(C+1,X$,C$) 

488 IFC=BANDN=iTHENS70 

498 IFC=BTKHEN420 

388 PSET((53-((B#8)/2)+(C#8)),178) ,CA 
:PRINT#&L,C$:60SUB7 10 


DN mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmwmmmmmmmmmmmmmmmmmmggag nnn 





21 MSX-MOZAIK 21 





B55 518 PRINT#1,"CORRECT":PLAYMES 

689 520 IFCHATHEND=D+1 

LB2 530 IFD=BTHENS590 

ib& 540 GOSUBS5EY 

276 558 NEXT 

387 5&d GOTO420 

7155 578 GOSUB710:PRINT#1," FOUT *:PLAYMC$ 
:Z=Z+1i:60SUB1 570: GOSURSE0: GOTO420 

816 588 IFZ=LTHENGIGELSERETURN 

130 590 FORI=1T040B: NEXT: GOSUB7 20 

G87 GAD PSET(B7,40) ,CE:PRINT#1,"GOED GEDA 
AN": PSET((128- {U {H4B} +70) }/2),50) „CE: 
PRINT&I,NNE:" JIJ WINT":G0SUB840: FORI 
=1T03000: NEXT: G0T0638 

836 &10 GOSUB720:G0SUB1630:PSET((127-((G% 
81/21) ,32),CE:PRINT&I,N$:PSET (63,42), 
CE:PRINT#1, "HEEFT JE VERSLAGEN": PSET/ 
(127 CH4B)/2)) ,52) „CE:PRINTHI,NNE: PS 
ET((&l-(B#B)/2)) 178) :PRINT#L,X$: FOR 
[={ 703808: NEXT: GOTOGIE 

125 &30 CLS:SCREEND:COLOR1,7,7:L0CATEB, 10 
:PRINT"WIL JE NOG EEN KEER SPELEN" 

722 648 LOCATEB,1A:PRINT"DRUK J VOOR JA O 
F_N VOOR NEE" 

092 450 A$=INKEY$: IFAf="J"DRAË=" j"THENG7D 


052 460 IFA$="N"ORAS="n"THENGGGELSEGSO 

E45 678 SWAPNE,NN$:SWAPG,H:0=0+1:60T0180 

643 688 CLS:COLORIS,4,4:LOCATEB, 18: PRINT" 
BEDANKT VOOR HET SPELEN":LGCATEL3, 14: 
PRINT“TOT ZIENS !":PLAYMD$:END 

55 698 GUTU67G 

22 718 LINE(187,127)-(247,139) ,CD,BF:PSE 
T4189,129} „CD: RETURN 

148 728 LINE(31,42)-(250,58) „CE, BF:RETURN 


649 748 X$=""rBj=" bite" CA=BiCB=iie D= 
:CE=7:CF=br: CO=i2r CH=ls D=Bri=Br Kei Y= 
Z=BrkX=tdiYY=Elg2r Jefe P=l50: CLOSE: RE 
URN 

629 758 ZW$="CHIER7D2R2FR2NEDZFDANRZDGDEN 
FLZGLANDZLHLENGUZHUNL ZUZEUZNHRZEBD4": 
ZI$="C7HGBRSEFBDSG2L5SH2" 

148 768 ZXE="BRCISRADLADRAGL2FCIODSESDE2L 
2HZUF4CHRLS" 

5/5 778 MA$="T255MECBALZO2RZE. RA4G.REAGER 
526.REBR4ASRIZASRACRI2ZORGAFARBG, * 

Bi2 788 MB$="Ti205IMI5BBLIE0SGE 

232 798 MC$="T25551M7/@B0IL1EGEGEGEEGTZ5SS 
iM7BB0O7LIECECLEECG" 

619 888 MEE="OZLIGBFBFBEF" 


Pl 


iig 
205 
452 
918 


456 
585 


487 


685 
477 
786 
456 
>ig 
17 
…d4 
374 
781 


941 
Zi 
675 
65 
786 
742 
851 
655 
258 
855 


94 


86 


810 Wi$="VOER NAAM VAN SPELER IN" 

828 W2$="DRUK DAN OP RETURN * 

838 RETURN 

840 PLAY"“TiZDSiMi0D00","TiEBSIM1GgED" 
‚"T1BGSIMIDZ0G": PLAY" 05C404AB. A+1605C 
4O4F4L16GAA+05CO4A+EABG2", "O4AAFE, G1é 
AACALI&EFGAGEFBE?" 

858 RETURN 

B78 CIRCLE(B, 191) ,171,CD,.9,2,.5 
B89 CIRCLE(255,191),191,CD,8,2.4 


898 PAINT(20,191),CD 
918 PSET(65,145) 

928 LINE-STEP(-55,27),CA 
930 LINE-STEP(@,18),CA 
940 LINE-STEP(96,0) „CA 
9508 LINE-STEP(55,-27),CA 
960 LINE-STEP(B,-18),CA 
970 LINE-STEP(-96,8) „CA 
988 PAINT(78,189) „CA 

1088 PSET(38,142) 

1B10 LINE-STEP(B,-96),CA 
1920 LINE-STEP(18,-5) „CA 
1030 LINE-STEP(&R,B),CA 
1040 LINE-STEP(B,8) „CA 
1850 LINE-STEP(-18,5) ‚CA 
1060 LINE-STEP(-40,0) ‚CA 
1878 LINE-STEP(B,85) „CA 
1288 PAINT(31,168) ‚CA 
1098 PSET(18,172) 

1100 LINE-STEP(96,0) CB 
110 LINE-STEP(55,-27) „CB 
1128 PSET(186,172 

1130 LINE-STEP(B,16) „CB 
1148 PSET(31,162) 

1150 LINE-STEP(18,8) „CB 
1160 LINE-STEP(18,-5) CB 
1178 LINE-STEP(8,-5),CB 
1188 PSET(41,162) 

1198 LINE-STEP(8,-80),CB 
1208 PSET(31,66) 

1210 LINE-STEP(59,0) „CE 
1220 LINE-STEP(8,6) „CB 
1238 PSET(BB,155) 

1240 LINE-STEP(-16,8) 
1250 LINE-STEP (32,8) 

1260 LINE-STEP(14,-8) 
1270 LINE-STEP(-32,0) 
1288 PSET(188,3),CE: DRAWZWE: PAINT (186 
‚8),CB:PSET(186,9) „CE: DRAWZ2$ 





22 MSX-MOZAIK 22 





735 


682 


718 


1298 PSET(17,140) „CD: DRAWZX$:PSET (137 
130) ,CD:DRAWZX$:PSET(158,125) ‚CD: DRA 
WIXE:PSET(280,110) „CD: DRAWZX$:PSET (23 
D,145),CD:DRAWZX$:PSET(188,155),CD:DR 
AWZX$ 


1300 LINE(128,186)-(122,116),CF,BF:CI 
RCLE(122,188),8,C6,,,1.4:PAINT (121,10 
0) ,C6,CG 

1318 LINE(215,85)-(219,185) ,CF,BF:CIR 
CLE(218,77),15,C6,,,1.4:PAINT (217,77) 
‚C5,C6 

1328 LINE(170@,118)-(176,135) ,CF,BF:CI 
RCLE (174,98) ,23,CB,,,1.4:PAINT (173,90 
),„C6,C6 

1338 LINE(B9,75)-(89,128) „CH 

1348 CIRCLE(B9,126) ,5,CH,,,1.75 

1358 RETURN 

1378 PSET(P,172) 

1380 LINE-STEP(-16,8),CB 

1398 LINE-STEP(8,8) „CE 

1400 LINE-STEP(16,-8),CB 

1410 LINE-STEP(-8,0) „CE 

1420 PAINT(P+2,173) „CB: BEEP 

1430 IFL=BTHENP=P+13 

1480 IFL=12THENP=P+9 

1458 RETURN 

1470 FORI=IT014:5$="": IFI=4THENRESTOR 
E2138 
1488 

1492 

15282 

1512 

1522 

1530 

1542 

1550 

1568 

1570 

1582 

1590 

1602 

1610 

1630 

1640 

1652 

1668 

1678 

1488 

1698 

1722 


FORK=1T032:READSD 
5$=58$+CHR$ (SD) 

NEXT 

SPRITES(I) =5$ 

NEXT 

RETURN 

PUTSPRITE31, (X,Y), 15,1 
PUTSPRITE3@, (X+16,Y) ‚15,2 
PUTSPRITE29, (X+32,Y},15,3 
PUTSPRITE28, (XX,Y+17) „14,4 
PUTSPRITE27, (XX+16,Y+17) „14,5 
PUTSPRITE26, (XX432,Y+17) „14,6 
Kelt. 75e Ke K1 

RETURN 

PLAYMA$:PLAYMAS 
FORI=1T0600: NEXT 
FORXA=235T080STEP-3 

IFJ ITHENJ=9 
PUTSPRITE23, (XA, YY) „9,7 
PUTSPRITE24, (XA,YY+12),4,8 
PUTSPRITE25, (XA, YY+27) „1,J 
PUTSPRITE22, (XA,YY+12) ,4,J+3 


357 
592 
6&i 
Ji 
266 
581 


854 
855 
614 
428 
187 
Î13 
548 
887 
95e 
287 
888 
155 


869 


857 


&/78 
492 
964 
389 
744 
84i 
549 
85e 
g&5 
pd, 


a AE 
er dE 4 


891 
Bi7 
JZ 
247 
g&l 
644 
405 
888 
855 


J=J+t1 
IFXASISSTHENYY=YY-17 
IFYYSILSTHENYY=115 
GOSUB1 540 


1718 
1728 
i758 
1740 


1758 FORI=ITO25: NEXT 

1768 NEXT:PAINT(82,157),1t:FORI=IT01G8 
: NEXT 

1778 FORI=9TOi4 

1788 PUTSPRITEI+ii, (XA,YY) ‚8,1 

179B NEXT 

1888 LINE(B84,121)-(94,131) ,CD,BF 


818 
1828 
i848 
1858 
1868 
1878 


LINE(89,75)-(89,158) ,CH 

RETURN 

F=@:FORI=1ITCB 

F=INSTR(F+1,B$,C$) 

B$=B$+C$ 
IFF>@THENIGSBELSE4GG: NEXT 

1888 GOSUB728: G0SUB7 10 

1898 PSET(35,42) ,CE:PRINT#1,C$;" IS À 
L REEDS GEBRUIKT" 

1908 PSET(91,52),CE:PRINT#1, “NOGMAALS 
VNePLAYMEE:FORI=ITOEAD: NEXT: GOSUB7 20: 
GOTO400 

1928 OPEN"GRP: "FOROUTPUTASHIsC=t5:CZ= 
{4:Y=125:Xt=88: X2=200 

1938 CIRCLE(98,88),48,C,2.6,5.7,.8 
1948 CIRCLE(158,85) , 35,0, 37,3. 7,e 7 
1958 CIRCLE(195,78),35,C,4,.9,1.2 
1968 CIRCLE(175,48),48,C,6.1,3,.75 
AIB CIRCLE SRE Anna Pola ied 
1988 CIRCLE(BB,48),45,C,.6,4.2,.6 
1998 PAINT(9B,1ii),C 

2288 FORJ=1IT04 

2818 FORI=XITOX2STEPIS 

2828 PSET(I,Y),CZ 

2838 DRAW"C14M-5,+4M-3,+1M-1,-1M+2,-2 
M+4,-2" 

2848 PAINT(I-3,Y+5},CZ 

2858 NEXT:Xi=X1i-18:X2=2-10:Y=Y+20 
2868 NEXT 

2879 LINE(7&,44&)-(148,58),13,BF 

2888 PSET(82,49}:PRINT#I," MSX * 
2898 LINE(128,735)-(192,85) ,15,BF 

2188 PSET(126,76):PRINT#1," MOZAIK * 
2118 GOSUB759 

2128 FORI=ITOS5S@B: NEXT: RETURN 





23 MSX-MOZAIK 23 





926 2130 DATAO,0,0,3,15,63,127,255,243,12 


8 
5,125,62,29, E A NO TE A Lil eddledds 
jn in 7,255, 255,255,255,255, 255,60 


Ee id rid MK Ar SV 15 7 m5 
253,253,253. 251,2 Fedads LAD a 
en 


3 
zn he, 8,247,25 lsb TA on be de W. 


„248, 224, 192,8 


813 2158 DATA32,112,243,247,207,255,255,2 ì 
49,254,255,255,63,31,15,7,0,0,284,246 E 
247,247,238,252,248,126,191,223, 238, : 
236, 224,192, 

454 2168 DATA@,B,2,0,0,2,8,0,0,0,1,3,7,3, 

31,0, 0.0,2,2,0,2,2,0,0, 125, 1921921 
92,128,128 

884 2178 DATAQ,8,0,8,1,3,7,2,547,5,2,7,7. 
3,3,8,0,0,0,192,224,40,168,80,248,80, 
16B,24,224,224,224 

bee ZEER HATNAe teelde delete betaled. 
7,7,224,224,224,224,224,192,192,192,1 
92,192,192,192,192,192,192,192,192 

953 2198 DATA3,3,3,7,15,30,68,56,48,48,48 
48,240,240,0,0,224,224,224,224,224,2 
24,192,192,192,192,224,112,56,28,56,4 





488 2200 DATA3,3,3,3,3,7,7414,14,28,28,56 | 
„18 248,112,48,224,224,224,224, 112,1 | 
12,56,56,28,12,14,6,7,7,14,8 

749 2218 DATAB,B,B,B,B,B,i,i,1,1,0,0,0,1, 
1,t,8,2,8,8,B,B,128,192,224,224,240,! 
12,224,224,192,12 


qe 
Ed PE Jen a 
Baj met va 
CE 


3 ' 
2 ì 
396 2228 DAT 8,8,1,1,97,112,120,48, 
28,8,3,3,0,0,0,0,0,0,128,192,224,240, 
120,56,56,248,240,224,8 
794 2230 DATAQ,B,0,8,2,0,193,227,247,127, 
62,28,8,0,8,8,8,2,8,8,8,2,192,208,152 
„28,12,28,24,16,0,0 
778 2248 DATAQ,2,0,D,0,B,1,1,1,1,0,8,0,1 


Bente 


' 

ö, 

28, 192,22 „224,248, 
ie, 











24 MSX-MOZAIK 24 





MSX - NEWS 


Konami brengt de laatste tijd ROM'’s uit waarin de SCC-chip een 
belangrijke rol speelt. De Sound Custom Chip is een polyfonische 
geluidschip die zorgt voor muziek en geluidseffecten van hoge kwaliteit 
bij de eveneens kwalitatief op hoog niveau staande spelen van Konami. 
Het zou voor de bezitters van een dergelijke Megarom best 
aantrekkelijk kunnen zijn om ook in hun eigen program- ma’s gebruik 
te maken van die soundchip. Dat is dus mogelijk. Na het opstarten van 
de machine kunt u de cartridge in de machine pluggen. Het risico 
bestaat dat u de machine schade toebrengt op deze manier. 


Er is echter een andere mogelijkheid. 


Een schakelaar op de ROM. Een schakelaar 
die als het ware de cartridge aan en uit 
schakelt. U kunt de ROM dan gewoon in het 
slot laten zitten. Wilt u gebruik maken van 
de soundchip of van het betreffende spel dan 
zet u de schakelaar om. Het vereist echter 
wel technische kennis en enig materiaal om 
een deze schakelaar aan te brengen. Wan- 
neer u die kennis niet bezit dan kunt u beter 
niet zelf gaan prutsen. Neemt u dan kontakt 
op met Dhr. Jansen die tegen een redelijke 
vergoeding genoemde aanpassing voor u 
kan verzorgen. U kunt hem bellen na 18.00 
u onder tel. 04950-20941, U krijgt er dan te- 
vens een beschrijving bij hoe u daadwer- 
kelijk de soundchip kunt aanspreken. 


Over soundchip gesproken. Het schijnt dat 
Konami niet het enige softwarehuis is wat 
zich van een soundchip bedient ter onder- 
steuning van haar programma’s. Panasonic 
heeft een FM-Cartridge uitgebracht. Diverse 
kleinere softwarchuizen brengen software 
uit die gebruik maken van die cartridge 


wanneer deze in een van de slots steekt. 
R-TYPE van IREM is een van die program- 
ma's die gebruik maken van deze sound- 
cartridge. Beide ROMS zijn te bestellen bij 
MSX-Center te A°dam. (v/h softshop.) 


In Japan is het beroemde raceprogramma 
OUTRUN als 2Megarom uitgebracht. Hope- 
lijk is er een importeur die de moed heeft 
om dit spel naar Nederland te halen. 


Ook in Japan is van Tecno Soft een Space 
Harrier-achtig programma uitgebracht. Het 
programma heet FEEDBACK en is uitge- 
bracht op een dubbelzijdige schijf voor de 
MSX2-machines. Wat ik er van heb gezien 
was prachtig en benaderde de speelhal- 
versie. Echter ook voor dit spel zijn we af- 
hankelijk van een zakenman of bedrijf die 
durft te importeren. 


>>>> Vervolg op pagina 44 >>>> 








25 MSX-MOZAIK 25 





Programmabesprekingen 


Deze maand hebben we wederom een aantal computerprogramma’s 
ter bespreking mogen ontvangen. Iedere keer is het een verrassing en 
wordt getracht om de meest actuele titels op te nemen. Onze vraag in 
het vorige nummer om ook reacties van lezers te mogen ontvangen is 
magertjes beantwoord. We proberen het echter om de lezer meer bij 
ons lijfblad te betrekken: DUS kom eens met reacties. De rubriek 
VRAAG & ANTWOORD daarentegen doet het goed. Zelfs zo goed 
dat we enkele vragen, die ook voor een breder publiek interessant zijn, 
niet konden opnemen. Kortom: Laat meer van je horen. 


een fraai titelscherm en ook het gesprek 

tussen piloot en toren ontbreekt niet. Het 

SUPER LAYDOCK spel is te spelen door 1 of 2 spelers 
(tegelijk). Wanneer je het spel start zie je de 

toestellen als het ware uit een groot 

Laydock van T & E werd reeds enige tijd Battleship de ruimte invliegen, waarna ze 


geleden door ons besproken. Dat Laydock Hun eerste doel gaan zoeken. Evenals bij 
was uitsluitend geschikt voor de MSX-2 Laydock speelt de scéne zich wisselend in 


computers. 
SUPER LAY- 


DOCK, even- SER 
eens van T&E is / 


voor zowel de 
MSX 1 als de 
MSX 2 compu- 
ters geschikt. Su- 
per Laydock is 
te koop als een 
zgn. 2 MEGA- 
ROM voor ff. 
99,00. Deze prijs 
lijkt hoog doch 
daar krijg je dan 
ook een stuk 


vakwerk en kwaliteit voor in ruil. Evenals 
Laydock MSX2 start Super Laydock op met 





de ruimte en 
boven 
planeten af. 
De 
ruimte-scénes 
zijn echter 
korter dan bij 
Laydock. Dit 
maakt het spel 
stukken speel- 
baarder. Aan 
het eind van 
de ruimte- 
scéne wacht 
ook nu weer 
een vijande- 


lijk Battlestarship die overigens een verras- 
sing in petto heeft voor degenen die 





Laydock reeds hebben gespeeld. Ondanks 
het feit dat Super Laydock gemaakt is voor 
de MSX 1 zou de wat minder ervaren 
MSX-er zich goed kunnen vergissen en het 
programma voor een MSX-2 versie kunnen 
aanzien. Dit geeft wel aan dat de graphics 
van hoog niveau zijn. Tel daar nog bij op 
een verslavend actiespel en de formule kan 
niet meer kapot. Ofschoon de begeleidende 
muziek in feite dezelfde tune is als bij Lay- 
dock heeft men toch een dusdanige ritme- 
verandering bewerkstelligt dat het een 
andere melodie is geworden. SUPER LAY- 
DOCK mag in feite niet in jouw program- 
mabibliotheek ontbreken. Dit telt ook voor 
de bezitters van Laydock want Super 
Laydock onderscheidt zich in ruime mate 
van z'n MSX-2 voorganger. 


BANKBUSTER 


EUROSOFT (bestaan ze nog ?) had het plan 
om een tweede 30 MSX-hits uit te brengen 
op cassette, diskette en op CD. De hele 
handel werd, zoals naar ik veronderstel be- 
kend, voor de aanvang van de HCC-dagen 
in beslag genomen. Op deze uitgave staan 
een vijftal nieuwe MSX spelen waaronder 
Bankbuster voor de MSX 2. 


Alhoewel, nieuw…? 


BANKBUSTER is een variant op Breaker 
Breaker maar wat voor een. Met Bankbuster 
wordt eens temeer bewezen dat een oud 
thema tot in den treuren kan worden her- 
haald mits de speler getracteerd wordt op 
fraaie graphics en animaties. Nu, daaraan 
ontbreekt het niet in Bankbuster. Het spel 
start op meteen fraai titelscherm, uitbeel- 
dende een nachtelijke scéne in Londen. Na 
je naam te hebben ingevoerd en de vraag of 
je met of zonder animaties het spel wilt spe- 
len te hebben beantwoord (vanzelfsprekend 
met) start het spel met de komst van de 
spreekwoordelijke dief in de nacht. Deze 
kijkt eerst om de hoek van het scherm of de 
kust veilig is om vervolgens met een hou- 
weel naar de voorgevel van de bank te slui- 
pen. Nadat hij een begin heeft gemaakt mag 
de speler verder gaan om via de bat het 





26 MSX-MOZAIK 26 





balletje omhoog te stuiten en zodoende de 


aj 


BE 7 


EEE 


3 en 


ey 


ingang naar de bank vrij te maken. Wanneer 
je een staaf dynamiet tot ontploffing hebt 
gebracht kun je de bank betreden en in het 
eerste vertrek alle schatten roven. Let echter 
op dat je het alarm niet activeert want dan 
komt een soort robotbewaker (Robocop?) 
tot leven die je uiteraard probeert te pakken. 
Wanneer je zo handig bent om tot in het 
laatste vertrek te geraken vind je daar de 
hoofdkluis. Heb je die leeggeroofd dan krijg 
je een zak op je bat die je meeneemt naar 
buiten. Buiten gekomen neemt de computer 
het werk over en zie je middels een animatie 
de inbreker met z'n buit wegsluipen. 


In totaal zijn drie banken te beroven en ont- 
breekt het in het spel niet aan humor. Ook 
de moeilijkheidsgraad is behoorlijk terwijl 
zowel het grafische als het muzikale deel 
van goede kwaliteit zijn. Hopelijk is dit 
program- ma snel te koop, hetzij middels de 
verzameling hetzij als los programma. Het is 
in ieder geval zeker de moeite waard, dus 
kijk er naar uit ! 


nne deedeetee 










27 MSX-MOZAIK 27 


KINGS VALLEY II 


Ofschoon reeds enige tijd verkrijgbaar mag 
deze KONAMI in deze editie van de 
Mozaik niet ontbreken. Kings Valley II is 
geheel gebaseerd op het spelidee van, hoe 
kan het ook anders Kingsvalley. Maar wat 
een wereld van verschil. Wanneer je de twee 
spelen na elkaar speelt merk je pas goed op 
wat voor niveau Konami is aangeland met 
de programmering van de MSX computers, 
dit in tegenstelling tot de Engelse software 
makers die steeds slechtere producten 
afleveren. 


alsjsjsjelsjeisjsjsjeisielsjeisjesisjeisjelsj sle bmerd ii: 
mfenteafestent steal calealcalenlcalcalclen) jelle ele, 





KINGSVALLEY II kan zonder meer 
doorgaan voor een MSX 2 spel. Gelukkig 
echter voor de MSX 1 bezitters is dit niet zo 
dus kunnen zij ook genieten van avonturen 
van Vick XIII, de archeoloog die de 
hoofdrol speelt in dit verhaal. In het kort 
komt het er op neer dat je een zestal pyrami- 
des moet doorzoeken met in totaal 60 stages 
en in die velden alle Soulstones moet vinden 
en verjnietigen om de planeet aarde van de 
ondergang te redden. Grafisch is zoals uit 
vorenstaande blijkt weer onge-venaard doch 
ook de muziek en de geluidseffecten mogen 
er weer zijn, want de Sound Custom Chip 
ontbreekt ook in dit spel niet. Nog 
eeninteressante optie is de mogelijkheid om. 
zelf velden te maken middels de zoge- 
noemde EDIT-mode. Deze velden kan je 








opslaan op disk of tape en bv ruilen met 
andere Kingsvalley II spelers Op die manier 
is het aantal van 60 velden ook nog uit te 
breiden. Het aanmaken van een speelveld 
gaat uiterst eenvoudig. 


Meer moeite zal het kosten om een logisch 
probleemveld te maken. Voorlopig echter 
heb ik genoeg aan de 60 velden die al stan- 
daard in de ROM zijn verwerkt. Handig 
hierbij is het feit dat je na iedere stage een 
PASSWORD krijgt zodat je bij de volgende 
gelegenheid niet weer van voren af aan 
hoeft te beginnen. Ook leuk, maar ook te 
verwachten van KONAMI, is het feit dat er 
weer enkele verborgen mogelijkheden hui- 
zen in dit spel. Een daarvan verklap ik bij 
deze. 


IIn stage 7 is een zogenaamde Musicstage 
verborgen. Ga rechts helemaal naar boven. 
Spring met boor naar beneden en verbruik 
de boor bij de eerste gelegenheid. Spring 
vervolgens nog verder naar beneden. Hier 
zit je dus vast. Ga naar links en druk op de 
vuurknop. Een klein pyramidetje verschijnt. 
Ga op dit symbool staan en druk de 
vuurknop in en joystick naar voren en voila 
je bent in de musicstage. Nu kun je middels 
het aanwijzen van de toetsen van het 
keyboard op het scherm alle muziek en 
geluidseffecten die in het spel zijn verwerkt 
beluisteren. Zo is er ook nog een 
puzzelstage verborgen. Laat ons eens weten 
waar die verborgen zit. Het is weer helemaal 
te gek wat Konami weer gepresteerd heeft. 


Jammer is echter het feit dat het programma 
naar het schijnt slecht verkrijgbaar is. Ik heb 
echter bij Dixons en V&D zien liggen. 
KINGSVALLEY II is uitgebracht als 
MEGAROM en kost f. 89,--, Doen!! 


LANCELOT 


De adventurespelers kunnen de eerste 
maanden weer aan het werk. Met 
LANCELOT betreedt Mandarin Software 
samen met Level 9 de wereld van Koning 
Arthur en de ridders van de ronde tafel. Het 
adventure bestaat uit drie delen. In deel 1 en 
2 moet Lancelot naar Camelot om daar door 





King Arthur tot ridder te worden geslagen. 
Vervolgens wordt hij door zijn daden de 
beste ridder en moet hij en passant ook nog 
de gunsten en liefde van Guenever zien te 
verwerven. 


ín deel 3 gaat hij op zoek naar de Heilige 
Graal. Uit het verhaal van Sir Malory - 
waaraan de makers van dit adventure hun 
materiaal hebben ontleend - blijkt dat dit 
uiteindelijk tot de ondergang van de Ronde 
Tafel heeft geleid. 


Wat krijg je allemaal voor je geld. De ver- 
pakking mag er wezen. Een hard kartonnen 
doos bevat drie cassettes, een uitgebreide 
handleiding met daarin opgenomen een 
korte versie van het verhaal en de ge- 
schiedenis van Arthur en z'n ridders, 
inclusief een kaart. 


Het wedstrijd formulier is voor ons niet 
bruikbaar. ‘Echter wel het teken daaraan 
waarvoor je een zogenoemde cluesheet kan 
aanvragen. In de handleiding staan ook de 
nodige tips. Mijn ervaring is dat je toch van 
goede huize moet komen om een Level 9 
adventure zonder tips op te kunnen lossen. 
Commando's als RAMSAVE, UNDO enzo- 
voorts ontbreken niet dus maak je een mis- 
stap dan kan je deze weer ongedaan maken. 


De MSX-versie van dit spel is een 
TEXT-ONLY versie, hetgeen betekent dat 
de fraaie tekeningen achter op de doos in 
onze versie ontbreken. Kennis van de 
Engelse taal is vereist aangezien het een 
Engels adventure betreft. 


Zoals al blijkt uit vorenstaande gaat het bij 
dit testexemplaar om een cassetteversie. In 
de PTC-Print las ik echter dat er voor de 
MSX2 bezitters ook een diskversie lever- 
baar is en als ik het goed gelezen heb zou- 
den daarin de tekeningen niet ontbreken. 
Deze disketteversie is via het vereni- 
gingsbureau te bestellen en kost f. 44, 
exclusief verzendkosten. De cassetteversie 
kost via de reguliere handel f. 59. 


„nm ennn 





28 MSX-MOZAIK 28 











29 MSX-MOZAIK 29 








SOFTTALK 


Het is een vreemde gewaarwording wanneer je na vier jaar MSX op de 
HCC-dagen zelfs het woord MSX nog nauwelijks tegenkomt, laat staan 
machines. Ja, bij Filosoft en de gebruikersgroepen was er nog wel enige 
activiteit en bij Sparrowsoft stond dan de opvolger van de MSX. 2, de 
MSX 2 PLUS. Op het scherm draaide een demo van een oosterse 
schone die waarschijnlijk geen Yen meer over had voor kleding. 
Toegegeven, de beelden waren zeer fraai en waren zelfs van betere 
kwaliteit dan op de Amiga. Maar ja, met fraaie plaatjes is een 
computer heden ten dage nog geen verkoopsucces. Marketing, daar 
draait het om. 


Een bedrijf als Philips kan zich met haar 
machines profileren. Een ieder die wel eens 
de Firato bezocht herinnert zich onge- 
twijfeld de gigantische stand met als 
publiekstrekkers de diverse TV -persoonlijk- 
heden die zich ondermeer bezig hielden met 
het promoten van onze MSX machines. 


Eerlijk gezegd zie ik Sparrowsoft dit niet na 
doen. Daarnaast nog de nodige publiciteit in 
de media omtrent het verlaten van de MSX 
markt door Philips. RAM, eens voortrekker 
van de MSX-kar, hield in haar december- 


nummer een Im Memoriam van enkele 
pagina’s. Je moet je blad tenslotte vullen en 
ook bladen die nog nooit van MSX hadden 
gehoord of gesproken vonden dat ze toch 
eens over MSX moesten schrijven dus waar- 
om dan niet over de vermeende laatste stuip- 
trekking. 


Ik hoop echter van harte dat HSH 
in samenwerking met Sparrowsoft 
succes weet te boeken met de 


introductie van MSX 2 PLUS en dat 
de MSX trein nog lang mag rollen. 


Doch ook zonder de PLUS is MSX 
nog lang niet dood. Het is al vaker 
gezegd. Een machine leeft door z’n 
gebruiker. Zolang die gebruiker 
trouw blijft aan MSX, blijven wij als 
Mozaik-redactie de gebruiker 
trouw. 


PS Laat eens horen dat u nog 
leeft… 








30 MSX-MOZAIK 30 





Tips en truuks deel 11 


Aan allen die dit lezen: saluut! Welkom bij de jaargang 1989 van deze 
rubriek. Geschrokken van de berichten rond het stoppen van Philips 
met MSX ? Wel nee, onze multinational heeft op strikt zakelijke 
gronden besloten om een terrein te verlaten waar NIET GENOEG 
werd verdiend, hetgeen niets wil zeggen over het totale MSX-gebeuren. 
Philips deed namelijk MEE aan MSX. Zie je nu waar dan ook iemand 
die in het kader van een PC-privé project een PC van de XT-soort 
heeft gekocht zich zorgen maken over het feit dat-ie in feite een 
VOLSLAGEN VEROUDERD en TEN DODE OPGESCHREVEN 
concept heeft gekocht ? Nee, dus: ook wij niet langer getreurd en het 
hemd … Op dus naar aflevering 11 van Tips en truuks. 


OUT &HFD,5 


Het heeft ook al in andere MSX-bladen (en 
zelfs al in dit blad) gestaan maar het blijft 
natuurlijk een TIP: Sommige programma’s 
(meestal spellen) zijn zodanig geprogram- 
meerd dat ze ook na een reset van de 
computer in het geheugen blijven zitten: je 
zult om het programma kwijt te raken de 
computer een poosje uit moeten zetten! 


In de meeste gevallen kan dat worden 
verholpen door (in het Basic-laadprogram- 
ma voor zo’n programma OF voordat u de 
laad opdracht voor het programma intoetst 
de opdracht OUT &HFD,5 
aan het systeem te geven. Het omgekeerde 
kan trouwens ook: als u zou willen dat een 
programma ook na een reset in het geheugen 
blijft zitten dan de opdracht 
OUT &HFD,2 gebruiken! 


OVERSTAP OP EEN ANDER 
SYSTEEM 


Een op het oog wat vreemd onderwerp in 
deze rubriek misschien, maar toch: ik heb de 
volgende tips als u zou overwegen om het 
MSX-systeem te verruilen voor een ander 
computer-systeem. 


1. Alleen overstappen omdat Philips met 
MSX is gestopt is niet verstandig (zie ook 
de inleiding en hierna). Je zou alleen iets 
anders moeten kiezen als blijkt dat het 
MSX-systeem in de specifieke situatie blijkt 
tekort te schieten (bijvoorbeeld: er moet re- 
gelmatig met grote spreadsheets gewerkt 
worden waarvoor dan bijvoorbeeld 
Symphony op een PC de beste oplossing 
zou zijn). 

2. Van werkelijk allerlei kanten ben ik be- 
stormd met de vraag hoe het na de stap van 
Philips nu zit met onderdelen voor het 
MSX-pakket. 


Welnu: - in de Philips MSX-computers zit 
eigenlijk geen enkel onderdeel dat door 
Philips zelf wordt gemaakt. Wel de proces- 
sor van Zilog, de geluidschip van Yamaha, 
de geheugenchips van fabrikant X en ga zo 





31 MSX-MOZAIK 31 


maar door. 


- elke IBM-compatibele PRINTER kan aan 
het MSX-systeem gehangen worden (Epson, 
NEC, Seikosha enzovoorts) 


- het MSX-systeem gebruikt een standaard 
monitor-systeem (die trouwens ook nog 
steeds door de firma uit Eindhoven worden 
gemaakt 


- de diskdrives voor bijvoorbeeld MSX-2 
computers zijn van het standaard IBM-for- 
maat. Elke willekeurige drive van dat for- 
maat kan dan ook worden ingebouwd of 
aangesloten. Zo is mijn NMS 8250 uitge- 
rust met een tweede ingebouwde drive van 
NEC (dezelfde drive die ook in de nieuwe 
IBM PS/2 computers wordt gebruikt!). 


- in plaats van een Philips-muis (MSX-2) 
kan (net zo goed trouwens) een muis van 
NEOS aangesloten worden. Kortom: wat 
onderdelen, randapparatuur enz. betreft 
hoeft werkelijk niemand zich zorgen te ma- 
ken over de bruikbaarheid van het MSX- 
systeem op de langere termijn. 


3. Er is op dit moment wellicht maar een 
voldoende toekomst-zeker alternatief: de 
IBM/Microsoft OS/2-lijn (hoewel: sommige 
zeer ingewijden voorspellen voor die toe- 
komst een omwenteling door de introduktie 
van bijvoorbeeld de op dit moment in ont- 
wikkeling zijnde EISA-lijn !) want: 


- de volledige XT-lijn (op dit moment nog 
VOLOP in de UITVERKOOP, vooral via 
PC privé-projecten of bij de Kwantumhal- 
len) is EXIT, FINITO, kortom EINDE. 


Er zijn naast de talloze voorbeelden van 
“kluns-klonen” (ik heb zelf een PC-privé 
project gezien waarbij bij alle machines de 
BIOS bijna volledig onbruikbaar was) voor- 
beelden van machines van zeer bekende fa- 
brikanten waarbij al na een jaar belangrijke 
en in deze gevallen dan ook nog exclusief 
door zo’n fabrikant gemaakte onderdelen 
niet meer leverbaar waren! 


- hetzelfde geldt eigenlijk ook voor de com- 
plete AT-lijn (u weet wel: de dure PC's, zo 
rond de tien mille. Ook hier is de DUMP op 
de markt volop op gang gekomen: u koopt 
al een Tulip AT (tot voor kort ongenaakbaar 
duur) voor pak ’m beet fl 3500,-! 








- bij Atari (Atari 1040 ST) en Commodore 


(de Amiga's) wordt in de eerste plaats ge- 


werkt aan volledig nieuwe machines (beide 
bedrijven hebben zich gestort op de IBM- 
lijn) en is bovendien het probleem ontstaan 
dat het “hart” van deze machines: de Motor- 
ola 68000-processor niet meer door Motoro- 
la gemaakt wordt! 


CONCLUSIE: 

Als het MSX-systeem op zich geen aan- 
leiding geeft tot klachten blijf dat dan voor- 
lopig gebruiken totdat duidelijk is geworden 
wat het systeem met de meeste toe- 
komst-zekerheid is. Wilt u toch NU al over- 
stappen dan is zo’n zekerheid het grootst bij 
de IBM OS/2 lijn. Dus: vanaf IBM PS/2 
Model 50! (wel zorgen voor voldoende 
pegulanten want het kost niet niks!) 


dBASE II HOEKJE 


Als ik dat zo om me heen hoor dan is er een 
flinke belangstelling aan het ontstaan voor 
het gebruik van dBASE II. Daaruit komen 
dan tal van vragen naar voren (ook 
schriftelijke, zie hierna EN de rubriek Vraag 
en Antwoord) waarvan een aantal zich leent 
voor behandeling in deze rubriek. 


Twee niveaus van benadering 


Het meest frappante aspect van dBASE 11 is 
dat het op twee niveaus benaderd kan wor- 
den en dat het op beide niveaus bevredigend 
kan functioneren. 


Het eerste niveau is de toepassing voor een 
eenvoudig doel, zoals het samenstellen van 
een catalogus: studie van wiskunde, logica 
of techniek komt er niet aan te pas - alleen 
het leren geven van het juiste commando op 
het juiste moment In zo’n geval worden de 
commando's aan dBASE II in “direct mode” 
door de gebruiker ingetoetst (bijvoorbeeld: 
voeg een record toe: APPEND of wijzig een 
record: EDIT). 


Het tweede niveau is het gebruik als pro- 


grammeertaal als grondstof voor het ont- 
werp van toegespitste programma's. 





Hier-oor is inzicht in bijvoorbeeld logica 
WEL een vereiste. Deze “programma mo- 
de" heeft wereldwijd een enorm grote toe- 
passing gekregen: de markt is overspoeld 

een groot aantal zeer uiteenlopende 
toepassingen en uitwerkingen, geschreven in 
de dBASE II-taal. 


Soorten bestanden 


dBASE II gaat standaard uit van de volgen- 
de soorten bestanden, te herkennen aan de 
extensie (toevoeging achter de bestands- 
naam): 


DBF: database-bestand. Bevat dus records 
(kaarten) met bestands-gegevens (bijv. de 
leden van een vereniging) Een .DBF file 
wordt gemaakt via het CREATE-commando 
en later opnieuw in gebruik genomen door 
het USE- commando. 


NDX: index-bestand De records van een 
DBF file zijn dan geïndexeerd op bijvoor- 
beeld het veld NAAM uit het databasebe- 
stand. Aan een .DBF file kunnen meerdere 
NDX files worden “gehangen”. Inrichten 
NDX files: 


USE <bestandsnaam> INDEX ON ssleutel> 
TO <naam indexfile> 


Later opnieuw in gebruik nemen van 
index-files: 

USE <bestandsnaam> 
<naam index-file> 


CMD: commando’s-bestand. Dit soort 
files is dus geschreven in de dBASE II-taal 
en zorgt voor een georganiseerde uitvoering 
van een aantal dBASE II-commando'’s. 
CMD-files worden aangelegd via een 
tekstverwerker die teksten in ASCII-formaat 
op disk zet (Tasword bijv.) of via de tekst- 
verwerker van dBASE zelf door het com- 
mando: 

MODIFY COMMAND <naam .CMD file> 
Opstarten van .CMD files: 


DO <naam „CMD file> 


FRM: rapportvormbestand. In een .FRM 
file wordt dus vastgelegd hoe een door 
dBASE II uit te voeren rapport (naar de 
printer OF naar het scherm) er uit moet 
komen te zien. Aanmaken FRM-bestanden: 


SET INDEX TO 





32 MSX-MOZAIK 32 





USE <bestandsnaam> + evt. indexen 
REPORT (hierna volgt een dialoog van 
dBASE IT met de gebruiker om de 
rapportvorm vast te leggen, zoals de naam 
van de .FRM-file en de layout van het 
rapport). 

Gebruiken FRM-bestanden: 


USE <bestandsnaam> REPORT FORM 
<naam FRM-file> stuurt het rapport naar 
het scherm; 

REPORT FORM <naam> TO PRINT stuurt 
het rapport naar de printer. 

FMT: scherm-formaat-bestand. Wordt 
bijna alleen in complete toepassingen ge- 
bruikt om de scherm-layout (bijvoorbeeld 
voor het invoeren van gegevens in een 
administratie) vast te leggen. Voordeel is 
dan een snellere beeldscherm-afhandeling. 
FMT-files kunnen ook met een tekstverwer- 
ker worden aangemaakt en worden in 
gebruik genomen via het 


SET FORMAT TO <naam FMT-file> 
commando. 


MEM: bestand met inhoud geheugen- 
variabelen. (ook meestal bij alleen bij 
complete toepassingen gebruikt bijv om 
datum vorige mutatie vast te leggen). In 
gebruik nemen: 

SAVE TO <naam van het MEM bestandje). 
Volgende keer uitlezen: 


RESTORE FROM <naam> 


TXT: Meestal de als “gewone” ASCII-tekst 
uitgevoerde inhoud van een DBF-file. Van 
belang bij het bewerken van een database- 
bestand door een tekstverwerker of voor het 
converteren van een dBASE II-bestand naar 
een volledig andere omgeving (dBASE III, 
Symphony enzovoorts.) 


Bestandsgegevens en/of 
Geheugen variabelen 


Een dBASE II database-bestand kan drie 
verschillende SOORTEN velden omvatten: 
C (van Character, oftewel tekens): alle 
tekens die het toetsenbord te bieden heeft; 


N (van Numeriek, oftewel getallen); 





33 MSX-MOZAIK 33 


L (van Logical} via Y(es) of T(rue) dan 
wel N(o) wordt in zo’n veld aangegeven of 
een bepaald kenmerk WEL OF NIET 
aanwezig is. 


Daarnaast en daarbij kan dBASE II ook met 
Geheugenvariabelen werken (meestal weer 
in de programma-mode) waarbij dezelfde 
soorten en voorschriften als bij de bestands- 
velden beschikbaar zijn. Een geheugen- 
variabele wordt in gebruik genomen door 
hetcommando: 


STORE <inhoud> TO <naam variabele> 
bijvoorbeeld: 

STORE 18 TO x 

STORE x+1 TO y 

STORE 100/20 TO z 

STORE '’geweldig’ TO kreet 
STORE t TO waar 

Met het commando DISPLAY MEMORY 
kan de actuele inhoud van de geheugenvari- 


abelen op het scherm getoond worden. Bij 
de reeks hiervoor zou dat dan worden: 


X(N) 18 Y(N 19 Z(N) 5 KREET (C) 
geweldig WAAR (L).T. 


Merk op dat dBASE II aan de hand van de 

gegevens na STORE zelf uitmaakt om wat 

voor een soort geheugenvariabele het gaat! 

Welaan, dat moet maar weer kunnen 
voor deze aflevering. Uiteindelijk 
moet er ook nog wat overblijven 

voor aflevering 12 nietwaar. Zoals 

gewoonlijk: sterkte met alles waarbij 

u dat nodig hebt en zo ! 


DISKCLIP, een 
database 


Er zijn voor de MSX computer verschilende databases beschk- 
baar. De keuze strekt zich ut van eenvoudge in MSX-basic ge- 
schreven data-bases, zoals kstings uit verschilende MSX bladen 
tot commerciele programma's als DBASE-2 en MT-BASE. De laatst 
genoemden zijn geschkt voor algemene toepassingen. Voor pro- 
gramma verzamelaars bestaan er echter nog geen goede speciale 
data-bases. De meeste programma's geschreven in basic maken 


gebruk van seriele files. Dit beperk! het maximaal aantal records _ 


tot ongeveer 250 stuks. Een beetje verzamelaar zal echter al gauw 
een grotere database nodig hebben om zijn programma collectie 
op te slaan. Programma's die gebruik maken van random ascess 
files kunnen de gehele disk als opslag gebruiken. 








DISK-CLIP is een van de weinige programma's voor MSX die van 
deze mogelijkheid gebruik maakt. De ontwikkeling van DISKCLIP 
werd al eind 1986 gestart en heeft enige honderden uren pro- 
grammeren en aanpassen gevergd. Alleen de praktijk kan uitwijzen 
welke mogelijkheden echt nuttig zijn en welke niet. Er werd 
gekozen voor een recht- toe-recht-aan programma, dat de namen 
van de fles combineert met een diskette nummer. Het 
diskettenumrmer is als het ware een extra “uitgang”, die aan de 
flenaam wordt toegevoegd. Dat het toch maanden heeft geduurd 
voor we DISKCLIP publiceerden, heeft te maken met het eindeloze 


zoeken naar mogelike foutjes. 


WAT MAAKT DISKCLIP UNIEK? 


DISKCLIP IS uniek op de MSX markt.Het is instaat om door middel 


verzameling 
paar seconden terug te vinden |. DISK-CLIP heeft 
gelijkheden om de uitgebreidste programma-verzameling in 
hand te houden, zoals: 

1. Men kan door diskette directories heen bladeren en zeer snel 
lijsten van bepaalde soorten fles samenstellen. Heb ik dat pro- 
gramma al ?. Met diskclip geen gezoek |. Een lijst van dubbele files 
wordt met een knop automatisch gegenereerd en geprint. En nu 
schonen de handel! 


2. DISKCLIP maakt gebruk van random-asses fles. Hierdoor kun- 
nen zeer grote databestanden (ca. 4500 fies } worden verwerkt. 


3. DISKCLIP is het eerste programma dat volledig erge 
van de RAM-DISK. Het sorteren gebeurt in de RAM-DISK. Dit gaat 
geheel automatisch en de lees/ schrijkop van de echte drive wordt 
gespaard. 


4. DISKCLIP werkt menugestuurd waardoor het overzichtelijk blijft. 


6. DISKCLIP is snel. Door combinatie van een snelle 
sorteer-routine en random acess files is de zoektijd altijd minder 
dan 2 seconden. 

7. Intypen van filenamen is niet nodig Simpel de diskette ‚n de drive 
steken en de computer doet de rest |. 


B. Standaard zijn er twee printeropties ingebouwd (SONY MSX 
PLOTTER en STAR LC-10 (EPSON, NL 10). 


9. Het programma s instelbaar tot 300 diskettes. 


In totaal bestaat DISK-CLIP uit ca. 50 kB puur programma (geen 
plaatjes) en werdontwikkeld op een 8235 MSX-2 computer (80 
koloms) met 91 kB RAM disk . De planning is om DISK-CLIP ook in 
het Engels en Frans uit te brengen. De nu ge-introducserde versie 
van DISK-CLIP wordt geleverd op diskette met een gedegen 
Nederlands talige hand- leiding. U kunt DISK-CLIP bestellen door 
Fl. 32.50 over te maken op postgiro: 5374354 ten name van C. de 
Vlieger te Breukelen. Vermeldt in de rechterbovenhoek 
"DISK-CLIP”. 


mo- 
de 


SCALE 


SCALE is een klein programmaatje afkomstig van het Engelse 
MSX blad MSX-UK. MSX blijkt ‚n Engeland nog steeds niet 
uitgestorven te zijn, ondanks dat de import van MSX-2 computers 
nooit op zo'n grote schaal als in Nederland en Spanje heeft plaats 
gevonden. MSX verenigingen zijn een beetje over het land 
verdeeld en op 4 December was de MSX TECH's MSX SHOW in 
MILTON KEYNES. MSX UK is een van de verenigingen die een 
maandelijkse periodiek ere” SCALE is afkomstig uit het 
november nummer van MSX- Het programma verkleint de 


10 screen 7,1: color 1,14,14: cis: setpage 0,0 


20 omtidetdor belt0212step 2 Jor a=HtoSi2step? c=c+1 : 
copy(a.b)- (ae 1,De1),1 to{100+c,20+d).0 


30 next a: dede 1:ce 1 nextb 
40 bsave”small.pic”,0,540001.s 








34 MSX-MOZAIK 34 





Vraag en Antwoord 


In deze rubriek, die gezien de vele reacties blijkt aan te slaan, worden 
de voor algemeen nut betreffende vragen behandeld. Iedereen kan zijn 
vragen indienen, waarbij het de redactie openstaat om de vraag al dan 

niet te publiceren. Wilt u schriftelijk antwoord hebben, dient u een 
gefrankeerde enveloppe, voorzien van uw adres bij te sluiten. Wilt u in 
de linker bovenhoek vermelden: VRAGEN!!, zodat deze brief op de 
betreffende plaats aankomt. Wilt u de vraag anoniem gesteld hebben, 
dient u dat eveneens duidelijk in uw brief kenbaar te maken. De 
redactie behoudt zich het recht voor om de vraag in verkorte vorm op 
te nemen. 


Geachte redactie, 


Het door u gepubliceerde programma Menu- 
Maker is een stuk plezieriger in het gebruik 
als de eerder uitgebrachte DMenu en DData. 
Ik mis echter de mogelijkheid om een etiket 
voor op de diskette te maken. Is het moge- 
lijk om in MenuMaker een printroutine op 
te nemen? 

A. de Haar, Utrecht 


Geachte heer De Haar, 


MenuMaker blijkt veel te worden gebruikt 
in MSX land. Niet alleen uw vraag, maar 
ook de vraag hoe de dataregels kunnen 
worden opgenomen in een DBASE II be- 
stand wordt door een aantal briefschrijvers 
gesteld. In de onderstaande listing heb ik 
beide problemen zo goed mogelijk trachten 
op te lossen. Bovendien heb ik een simpele 
oplossing ingebouwd om te voorkomen dat 
programma’s die vragen om een bepaalde 
input via het toetsenbord in de keyboardbuf- 
fer een kant en klare (verkeerde) input vin- 
den. U kunt de listing het beste intikken en 
als Ascu file saven met: 


SAVE"MMPRINT.MER"'a 
Vervolgens kunt u de routines opnemen in 
MenuMaker, of in al gemaakte menu's door 
MenuMaker of het betreffende menu te la- 
den en vervolgens de listing te “mergen” 
met 


MERGE"MMPRINT MER" 


SCHOONMAKEN KEYBOARD 
BUFFER 
In regel 16 is de declaratie 


DEFUSR=&H156 toegevoegd. Dit is het 
adres van de BIOS-routine, die het key- 
boardbuffer schoonmaakt. Aan het begin 
van de afvangroutine in regel 48 wordt deze 
routine aangeroepen en het buffer geleegd. 


DATA SAVEN VOOR DBASE II 
In de regels 250 tot en met 257 wordt een 
menuutje op het scherm gezet met de keuzes 
data saven voor DBASE II, labels afdruk- 
ken, terug naar het menu of einde. In regel 
258 staat de ook al in de vorige versie 





35 MSX-MOZAIK 35 


gebruikte eindroutine. Het wegschrijven van 
de data regels naar een door DBASE II te 
lezen file gebeurt in de regels 260 t/m 263. 


Een van de vele mogelijkheden van DBASE 
is het inlezen van een zuivere ASCII file. In 
MSX basic is het wegschrijven van zo’n file 
een fluitje van een cent. In regel 260 wordt 
de naam van de file bepaald. In regel 261 
wordt deze file geopend. In regel 262 wor- 
den de dataregels van MenuMaker 
ingelezen, totdat de eerste letter van de file- 
naam (het eerste data item van elke DATA 
regel) een spatie is. Vervolgens worden de 
naam van het programma, de uitgever, het 
soort programma en het disknummer naar 
de schijf weggeschreven. U moet er dan 
ook voor zorgen dat er minimaal 1 lege 
DATA regel voorkomt, na de laatste inge- 
vulde regel. 


Als alle data is weggeschreven wordt in 
regel 263 de datafile gesloten. Op de schijf 
staat nu een file met bijvoorbeeld de naam 
DISKI.TXT. Bekijken we de inhoud van 
deze file, dan bestaat hij uit data volgens het 
volgende patroon: 

Programmanaam: 26 tekens 
Uitgever: 13 tekens 

Soort programma: 12 tekens 
Disk nummer: 4 tekens 


We kunnen deze gegevens opnemen in 
DBASE door een DBASE file te creëren 
met exact dezelfde structuur. Na de DBASE 
prompt (.) tikt u in: 

CREATE SOFTWARE 
DBASE vraagt u nu de structuur van de file 
in te geven, eerst de veldnaam, het veldtype, 
de veldlengte en bij een numeriek veld het 
aantal decimalen. U geeft in: 
001 TITEL,C, 26 
002 UITGEVER, C, 13 
003 SOORT,C, 12 
004 DISK,C, 4 
Het bestand DISK1I.TXT kunt u nu inlezen 
met: 

APPEND FROM DISKI SDF 

ETIKETTEN PRINTEN 
De etiketten printroutine is geschreven voor 
de Philips NMS 1431 printer. Voor een an- 


dere printer moeten wellicht de stuurcodes 
in de regels 269, 271 en 276 worden ver- 








anderd. 


LPRINT CHRS(27);"Q" zet de condensed 
mode aan. 


CHRS(27); CU“ zet subscript aan. 
CHRS(27);"Cu" zet subscript uit. 
CHRS(27);"E" stelt het lettertype Elite in. 


Met CHRS(27);"T 10" wordt de regelafstand 
ingesteld op 10/ 144 inch, waardoor naast de 
titel nog eens 25 lijnen op de sticker passen. 
De routine zet de namen in een of twee ko- 
lommen, zodat maximaal 50 titels op de la- 
bel kunnen worden vermeld. 


C. Lindhout 


Geachte redactie, 


Bij deze verzoek ik u vriendelijk mijn vol- 
gende MSX-vraag te beantwoorden: 


Iedereen, die de computerhandleiding leest, 
weet hoe tijdens het opstarten ruim 1500 
bytes geheugen gespaard wordt door de 
CTRL-toets ingedrukt te houden en zo 
slechts een drive te bepalen. Weet u echter 
een manier om dit achteraf in een program- 
ma te doen? 


A. de Gooijer, Amsterdam 


Geachte heer de Gooijer, 


Nee, die truc kennen wij ook niet. Het zou 
overigens heel handig zijn wanneer de twee- 
de drive softwarematig zou kunnen worden 
afgekoppeld. 

Welke mede MSX er lost dit probleem 
voor ons op? Voor de eerste lezer met een 
goede oplossing hebben wij een aardige 
verrassing. 


C. Lindhout 


Geachte redactie, 


Onlangs legde een collega mij een probleem 
voor dat mij enige dagen heeft bezig gehou- 
den voordat ik na veel rekenwerk de oplos- 
sing had gevonden. Nu heb ik ook een 
(MSX) computer en ik vroeg mij af hoe ik 
dit probleem met behulp van deze computer 
zou kunnen oplossen, en hoeveel tijd mijn 
MSX daar dan voor nodig zou hebben. Het 
probleem is: 





Een directeur van een dierentuin heeft exact 
100 gulden te besteden. Hij mag niet meer, 
maar ook niet minder geld uitgeven. Met die 
honderd gulden moet hij 100 dieren kopen, 
niet meer en niet minder. Hij kan honden 
kopen, voor 15 gulden per stuk, katten voor 
l gulden of muizen voor een kwartje. 
Hoeveel van elk soort moet hij kopen. 


A. de Zwart, Soest 


Geachte heer de Zwart, 


Een leuk probleem, wat onze MSX in enke- 
le seconden voor u kan oplossen. Zonder na 
te denken zouden we onze MSX alle moge- 
lijke combinaties kunnen laten beoordelen, 
maar dat zou al te gemakkelijk zijn. Daarom 
eerst even logisch nadenken. 

Muizen moeten altijd per 4 worden gekocht, 
we moeten immers altijd op een hele gulden 
uitkomen. Met de opdracht: 

10 FOR M 4 TO 96 STEP 4 
controleren we elk mogelijk aantal muizen. 
Met 100 gulden kunnen we nooit meer dan 6 
honden kopen: 

20 FOR H l TO 6 

Het aantal katten is bij elke mogelijke ver- 


deling gelijk aan 100 min het aantal muizen 
en honden: 


30 K = 100-M-H 

Nu nog even controleren of deze combinatie 
100 gulden kost, zo niet dan de volgende 
mogelijkheid: 

40 IF H*15+K+M*.25=100 THEN 
50 ELSE NEXT H: NEXT M 

We wilden weten hoe lang het hele proces 
duurt, dus we voegen toe: 

5 TIME = 0 

50 PRINT TIME/60;"SEC" 

60 PRINT H; "HONDEN" 

70 PRINT K; "KATTEN" 

80 PRINT M; "MUIZEN" 


U zult zien dat onze MSX het probleem in 
1,8333 seconde heeft opgelost. 


C. Lindhout 


Geachte redactie, 


Naar aanleiding van de rubriek MSX nieuws 
in uw uitgave nummer 6 heb ik de volgende 





36 MSX-MOZAIK 36 





vraag: U spreekt op bladzijde 42 over een 
MSX-2 plus computer en een eventuele im- 
porteur voor deze machine. Indien er een se- 
rieuze importeur bekend is zou ik gaarne 
zijn naam en adres van u vernemen. 


Manders Electronica & Computer centrum, 
Nieuwstad 2, Zutphen 


Geachte heer Manders, 


De in nummer 6 aangekondigde machine is 
inmiddels leverbaar via de firma HSH- 
Sparrowsoft, Stripe 12, 8493 LB Ter Horne. 


Navraag bij Sparrowsoft leerde dat het hier 
gaat om de Japanse versie van de Sony HB- 
FIX DJ, compleet met Kanji tekens. Deze 
machine is voorzien van een zesstemmige 
polyfone synthesizer met ongeveer tachtig 
resets. De klank komt overeen met die van 
de Yamaha DX9 en DX120. Ook is een 
nieuwe video processor ingebouwd met drie 
nieuwe schermen, waarvan een de mogelijk- 
heid heeft om 19268 (u leest het goed, meer 
dan negentienduizend) kleuren op het 
scherm te zetten. De ingebouwde MSX 
basic 3.00 kent onder andere uitgebreide 
scroll mogelijkheden vanuit basic. De 
Rensha Turbo maakt het mogelijk de snel- 
heid van de processor te verhogen, terwijl u 
met de speedcontroller de snelheid juist kan 
verlagen. Dit is fantastisch nieuw voor de 
niet zo grote spelfanaten, die ook de inge- 
bouwde pauzetoets, waarmee ieder pro- 
gramma kan worden stopgezet, zullen weten 
te waarderen. Het toetsenbord is van het ge- 
bruikelijke "QWERTY" type. Er zijn helaas 
ook een paar minpunten: 

- De machine maakt gebruik van een losse 
voedingstrafo; 

- er is slechts 64kbyte-RAM ingebouwd, 
zodat een geheugenuitbreiding eigenlijk di- 
rect al nodig is; 

- en de winkelprijs bedraagt maar liefst Fl 
2399,-. Enfin, diegenen die het geld er voor 
(over) hebben kunnen terecht bij Sparrow- 
soft of de plaatselijke computerboer. Spar- 
rowsoft kondigde ook een totaal vernieuwde 
MSX Dos 2.20 en een verbeterde versie van 
Kun Basic aan. 


We zijn benieuwd. 
C. Lindhout 





37 MSX-MOZAIK 37 








TELECOMMUNICATIE 


MET MSX COMPUTERS 
ENGELSE COMPUTER-SLANG 


In het vorige nummer hebben we een inventarisatie gemaakt van wat 
er te beleven valt op computergebied op het telefoonnet. Telefoneren is 
niet goedkoop dus het is van het grootste belang dat men snel zijn weg 

weet te vinden naar de gewenste informatie. Men zal dan al gauw 
merken dat men zich een nieuw computerdialect moet aanleren. We 
kunnen ons voorstellen dat bij diegene bij wie het schoolengels wat 
verstoft is, woorden als sysops, autodial en chatten wat vreemd in de 
oren klinken. MSX-Mozaik zal proberen in dit deel van deze mini-serie 
wat licht op dit onderwerp te laten schijnen. 


DOWNLOADEN 


Vorige keer hebben we het gehad over het 
Turbo BBS programma. Dit programma 
wordt door hobbyisten gebruikt om een 
eigen databankje op te zetten. Uit deze 
databanken kan men, meestal gratis, pro- 
gramma's inlezen. Dit inlezen wordt down- 
loaden genoemd. Het downloaden gaat in 
blokken en lijkt daardoor veel op het inlezen 
van een ASCII file van een cassette. Om 
een file in te kunnen lezen zal men dan ook 
altijd een file moeten openen. Bij het voor 
de NMS-1255 geschreven X-modem pro- 
gramma doet men dit door over te schakelen 
van de TTY-mode naar de RECEIVE mode. 
Vervolgens wordt de naam van de te openen 
file gevraagd. In deze file zullen dan alle da- 
ta opgeslagen worden. Na het invoeren van 
de gevraagde filenaam zal het inladen va de 
data beginnen. 


Na alle blokken ingeladen te hebben, zal de 
file gesloten worden en kan men weer over- 
schakelen op TTY mode. Het inlezen van 
data lijkt dus op het inlezen van een ASCII 


file in een database. Bij VIDITEL-achtige 
databanken is het nog eenvoudiger en be- 
hoeft men vaak slechts een knop in te 
drukken. Het openen en sluiten van de file 
gaat dan vanzelf. 


LOG ON 


Soms is het handig om alles wat op het 
scherm komt nog eens te kunnen nalezen, 
zoals het lijstje van programma’s dat men 
kan downloaden. Dit kan door een printer 
mee te laten lopen. Het X-modem program- 
ma heeft echter een veel handiger optie. 
Men kan alles opslaan wat op het scherm 
komt in een ASCII-file met de LOG-ON op- 
tie. Hiervoor moet men weer een LOGFILE 
openen ensluiten. Voor men een file gaat o- 
penen voor het downloaden (receive) van 
programma’s moet men dus de eerst de log 
file sluiten. De log file is later met een ge- 
wone tekstverwerker na te lezen. 


UPLOADEN 
Met uploaden wordt bedoeld het verzenden 
van een eigen programma naar een 





databank. De persoon die de databank be- 
heert wordt een systemoperator of SYSOP 
genoemd. De SYSOP die een hobbydata- 
bank runt hoopt natuurlijk dat er af en toe 
ook programma’s naar hem verstuurd (* ge- 
upload”) worden. 


COMPRESSIE-PROGRAMMA'S 
Om de telefoonkosten te beperken, zijn pro- 
gramma's vaak in een gecomprimeerde 
vorm te down loaden. Het oorspronkelijke 
programma is dan door middel van wiskun- 
dige truuks samengeperst tot een kompakte 
massa informatie. Het samengeperste pro- 
gramma is vaak 30 tot 50 % kleiner dan het 
oorspronkelijke programma en kan daardoor 
in een evenredig kortere tijd verzonden wor- 
den. Dit spaart telefoonkosten. 

Compressie programma’s zijn ook geschikt 
om teksten te comprimeren voor back-up 
doeleinden. Programma's en teksten die ge- 
comprimeerd zijn, zijn dusdanig veranderd 
dat zij niet meer direct te gebruiken zijn. Zij 
moeten weer met behulp een speciale utility 
ontrafeld worden. 


Er zijn verschillende * samenpersprogram- 
ma's” beschikbaar voor MSX computers. 
Deze programma's zijn ontwikkeld in de tijd 
dat veel kantoormachines werkten met het 
CP/M besturing in combinatie met floppy's 
met een beperkte opslagcapaciteit (180 
kbyte of kleiner). Een aantal van deze pro- 
gramma's na enige kleine wijzigingen ge- 
schikt gemaakt voor MSX-DOS. Bekende 
programma’s die bij samenpersen van 
informatie worden gebruikt zijn: 
SQUEEZE.COM, en CRUNCH.COM. 

De tegenhangers, de "ontrafelaars” zijn 
UNSQUEEZE.COM en 
UNCHRUCH.COM. 


To squeeze betekent letterlijk samenpersen, 
terwijl "to crunch” zo iets als "kauwen met 
de tanden” betekent. MSX-2 pictures heb- 
ben in de originele staat minimaal 45 kbyte 
nodig en in de samengeperste vorm maar 19 
kbyte. Bij basic programma’s is de bespa- 
ring ongeveer 30% tot 50%. Samengeper- 
ste programma’s zijn te herkennen aan de 
extension (suffix). Squeezed programma’s 
hebben de SUFFIX .?Q? De file 
PAKMAN.BQS is de "squeezed form” van 





38 MSX-MOZAIK 38 





PAKMAN.BAS. De A van BAS is veran- 
derd in Q. Als men telefonisch de file 
PAKMAN.BQS heeft geladen, dan zal men 
eerst deze file moeten “unsqueezen” met het 
programma USQ.COM voordat men het 
programma PAKMAN.BAS kanspelen. Het 
zelfde verhaal gaat op voor het programma 
“UNCRUNCH.COM". De gebruikte syntax 
is voor de genoemde programma’s 
hetzelfde. Bijvoorbeeld UNCHRUCH A:*.* 
B:/Q "uncrunched” de “"crunched” files van 
de disk in drive A en schrijft ze weg op de 
disk in drive B. De appendix (/Q) (= slash 
Q) staat waarschijnlijk voor quick. Het 
programma accepteert ook /V en /C. De /V 
betekent waarschijnlijk verify. Ook het 
programma NSWEEP.COM heeft een 
squeezer/unsqueezer functie. 


DE LIBRARY AND ARCHIEVE 
FILES 


Er zijn utilities die groepjes files kunnen sa- 
menpersen tot een grote file. Deze file heeft 
dan een eigen soort directory en zijn te her- 
kennen aan de SUFFIX LBR of ARC. Nadat 
een aantal losse en korte programma’s inge- 
voerd zijn in een “subdirectory”, worden de- 
ze programma’s vervolgens in een keer sa- 
mengeperst tot een enkele gecodeerde file. 
Zo'n file is bijvoorbeeld te herkennen aan 
de SUFFIX LZR of, indien nog niet samen- 
geperst, aan de SUFFIX LBR. Met behulp 
van de utility TPLBR.COM kan men een 
library files uitlezen. Een library aanmaken 
kan men met NULU.COM. 


DELBR EN UNARC 

Om ARC files te kunnen splitsen in de oor- 
spronkelijke programma's moet men 
UNARC.COM gebruiken. Om LBR files te 
kunnen ontrafelen moet men het programma 
DELBR.COM gebruiken. Zoals reeds ge- 
zegd, files die "gesqueezed” zijn kan men 
herkennen doordat de middelste letter van 
de SUFFIX is veranderd in een Z of Q. 
Bijvoorbeeld MOZAIK.LZR is een 
“gesqueezed” libery file. 


TENSLOTTE 


Voor veel lezers zal het de eerste keer zijn 
dat zij met het bestaan van deze 





39 MSX-MOZAIK 39 


programma’s geconfronteerd worden. Dit 
komt waarschijnlijk doordat zij vooral ge- 
bruikt worden in de hobbysfeer en public 
domain (zakelijk niet interessant) zijn. Alle 
genoemde utilities zijn voor zover wij weten 
in te laden via bijna elke Turbo-BBS data- 
bank. De utilities zijn ook goed voor andere 
doeleinden te gebruiken. In de volgende en 
waarschijnlijk laatste aflevering van deze 
mini-serie zullen we een aantal vragen over 
dit onderwerp beantwoorden. 


Tenslotte willen we nog vermelden dat ons 
experiment met telecommunicatie en het X- 
modem programma tussen MSX-2 en ver- 
schillende PC's probleemloos verlopen is. 


Trouwens ookuitwisseling van ASCII files 
tussen MS-DOS en MSX-DOS 1.0 is abso- 
luut probleemloos. 


U heeft hiervoor echt geen 
MSX-DOS 2.0 voor nodig. Kopiëren 
van disks bijvoorbeeld 3.5 double 
sided naar twee 5 1/4 en vervolgens 
naar 3.5 single sided en vice versa 
gaat ook probleemloos op een OCE 
(AT compatible) wordprocessor. 


Binnengekomen 
brieven 


"GENOEG GESOLD" 


is de titel van het tweede boek van Wil 
Schackmann. Leuk om te vermelden is 
dat hij, alle innovaties en MS/DOS ont- 
wikkelingen ten spijt, zijn boeken schrijft 
op een 64-K Goldstar MSX-je met het 
tekstverwerkingsprogramma Tasword. 


Heel ouderwets, maar het lukt nog 
steeds. | 


„mn 








In het dubbelnummer 3/4 van 


_MSX-Mozaik stonden een programma 


om etiketten te printen voor diskettes en 
een programma om diskettes een naam 
te geven. Wat zou meer voor de hand 
liggen dan deze naam ook op het etiket 
af te drukken? Op de volgende manier 
kan dat: 


— BLOAD "LNAME3.BIN" ‘zen return> 
— POKE &HDO4B, «HAS 


— BSAVE "PLNAME.BIN",&HDO30,&HD050 '<en return> 


‘zen return> 


Laad nu het etikettenprogramma en ver- 
ander de volgende regels: 


110 BLOAD "PRINT.BIN":BLOAD "PLNAME.BIN": 
DEFUSRO=&HD030 


1230 READ CH:LPRINTCHRS$ (CH) ; : NEXT: LPRINT" 
WCHRS$ (27)"CU";" = ":A=USRO(O) :LPRINT 


Helaas is de naam van de programmeur 
nu niet meer op het etiket te vinden, 
maar wie heeft intussen niet zijn of haar 
eigen naam op regel 1230 gezet”? 


A. Smulders 


Hier een reactie op het probleem van de 
heer Roseleur uit Voorthuizen. 


Het probleem zit hem in de aansluiting 
op de B-drive en wel het volgende: 

De punten 10 en 12 op de een van 
de connectoren moeten worden 
verwisseld, dus 10 op 12 en 12 op 
10. Als dit gebeurd is werkt alles 
perfect. De heer Roseleur kan het 
beste twee losse 34polige- 
connectoren en 25 cm flat-cable 
kopen en het zelf monteren of bij 
Sony-Nederland, onder vermel- 
ding van type HBK-35NL Cable 
Second Drive, een kant en klare 
kabel bestellen. 


Telefoonnummer 
02968-8188. 


H. Smit 


Sony-onderdelen 











100 
110 
120 
130 
140 
150 
160 
170 
180 
190 
200 
210 
220 
230 
240 
250 
260 
270 
280 
290 
300 
310 
320 
330 
340 
350 
355 
360 
370 
380 
390 
400 
410 
420 
430 
440 
450 
&62 
«70 
475 
«sc 
49 
50C 
51e 
520 
53e 
54C 
55e 
560 


te. 


S70 
580 


85e 
86 


870 


40 MSX-MOZAIK 40 


HOORTEST en 
AUDIOGRAM 





REM 

REM | HOORTEST/AUDIOGRAM | 
REM | Coos den Tonkelaar | 
REM | ZAANDAM l 
REM | | 





CLS:SCREEN,,O:WIDTH 40:KEY OFF 
GOSUB 1300:’ INTRO-INFO 

CLEAR 50930 

Fe0:" FREKWENTIE 

H=Q:" HOOGST HOORBARE PREKWENTIE 
Mel: " MAX.FREKW.GRAFIEK 

Va} : ° VOLUME 

K=0:" RULPVARIABELE VOOR VOLUME 
J=0:" TELLER VOLUMESTAPPEN 
Te0:"TELLER FREKWENTIEMETER 
Ye)" REGELNR. 

S=0:"STAPWAARDE FREKW.LUS 
B-0:"BEGINWAARDE FREKW.LUS 
E=0:"EINDWAARDE FREKW.LUS 

DIM F(200),V(20),K(20) 

DEF EFNJN=(INSTR("JjNn", INPUTS(1)) +1) \2 


REM * MAX. HOORBARE FREKW, METEN * 
Ja0:V(J)=15:Ye6 
CLS:PRINT"Opletten, hier komt een toon...” 
FOR We0O TO 500:NEXT W 
GOSUB 1680:'ONDERBR., INSTRUCTIE 
LOCATE 0,2:PRINT"Max. frekw. voor jou ás: Hz," 
FOR T=150 TO Ì STEP =1 
F(T)=T*100 
GOSUB 750:" TONEN GENEREREN 
FOR W=0 TO 1OO:NEXT W:’CA. 0.2 SEC. TOON AAN 
LOCATE 25,2:PRINTUSING"###60";E(T) 
IF INKEYS=CHRS$(32) THEN K=F(T):T=0:GOTO 450 
NEXT T 
BEEP:’”OM TOON AF TE BREKEN 
LOCATE 0,4:PRINT"Let op, er komen nog meer tonen...!"” 
GOSUB 1680:"ONDERBR. INSTRUCTIE 
IF H=<5C0C THEN Se((H/14)\10}"10:GOTO 
480 S-((H/14) 109910 
T=0:B=S:E=14*S 
FOR I=B TO E STEP 5 
T=Tel:F(T)=T"S:MeP (T) 
IF F(T)=2H THEN F(T)=Ai:Mei:I=E 
FOR J=Q TC 15 
va 
GOSUB 750:” TONEN GENEREREN 
LOCATE 0,Y+T:PRINTUSING"Frekwentie: 44444 Hz. bij volume 
“ETD VI) 
FOR W=O TO 1OOO:NEXT W:°CA 2 SEC. 
IF INKEYS=CHRS(32) THEN BEEP:K(T)=J:J=15 
NEXT J.I 
LOCATE 0,0O:PRINT"SPECIFICATIE: GE RHOORMETING'' 
LOCATE O,4:PRINT STRINGS (39, 250) 
GOSUB 1600:’WIS TEKSTREGEL 22 
LOCATE 0,22:PRINT“Naar printer? (J/N) "; 
ON FNJN GOTO 650,660:GOTO 645 
LOCATE 14,22:PRINT"Ja.";SPACES(22) :GOSUB 820:GOTO 670 
LOCATE 14,22:PRINT"Nee.";SPACES (21) 
LOCATE 19,22:PRINT"Grafiek zien? (J/N) "; 
CN FNJN GOTO 680,690:GOTO 675 
GOSUB 1000:GOTO 700:'’GRAFIEK TEKENEN EN STOP 
GOSUB 1600:'WIS TEKST REGEL 22 
ERASE F‚,V:CLEAR 200:’ HERSTEL DEFAULT 
SCREEN 0,,1:COLOR 15,1,1:KEY ON:’ HERSTEL SCHERMINSTELLING 
END 


REM * TONEN GENEREREN* 
RP=INT(111860!/F(T)) 

MSR=INT (RP/256) 

LSR=RP- (256*MSR) 

SOUND O,LSR:SOUND 1,MSR 

SOUND 7,254:S5OJND 8,V(J) 

RETURN 810 * 

REM “PRINTER ROUTINE (NMS 1431)" 
LPRINT CHRS$ (14):STRINGS(18, 45) 
LPRINT * TABEL: AUDIOGRAM” 
LPRINT STRINGS (18,45);CHRS(15) 


LPRINT”"Max. hoorbare frekwentie:”:;H:”"Hz.”:LPRINT 


880 FOR I=l TO T 

890 LPRINTUSING"Frekwentie: ##### Hz bij volume ##";F(I):K(I) 
900 NEXT I 

910 LPRINT CHR$(10) 

920 GET DATE DAS:GET TIME TI$:TIS=LEFTS(TIS, 5) 
930 LPRINT"(Plaats),":DA$;’ om ";TIS$:" uur.” 
940 LPRINT CHR$(13);LPRINT CHR5 (10) 

950 RETURN 

960 ’ 1000 REM *ROUTINE GRAFIEK TEKENEN* 
1010 COLOR 1,15,15:SCREEN 2 

1020 OPEN"GRP:" FOR OUTPUT AS #1 

1030 LINE(22,183)-(22,13) 

1040 LINE(22,183)-(255, 183) 

1050 FOR X=22 TO 246 STEP 16 

1060 LINE(X,181)-(X, 183) 

1070 NEXT X 

1080 FOR Y=18 TO 183 STEP 11 

1090 LINE (22,Y)-(24,Y) 1 

100 NEXT Y 

1110 PRESET(30,0) :PRINT#1, "AUDIOGRAM =-MAX.=";M; "Hz." 
1120 P=0 

1130 FOR Yei8 TO 172 STEP 11 

1140 PaP+] 

1150 PRESET (6, Y-4) :PRINT#1,USING"##":P 

1160 NEXT Y 

1170 X=0:PRESET (38, 79K(1)* 11) 

1171 U=O:PRESET (39, TeK(1)"11) 

1180 FOR T=2 TO 14 

1190 XeX+16:VeU+ 17 

1200 LINE-(384X, 74 (K(I)"11)) 

1201 LINE-(394X, 74+ (K(I)*11)) 

1210 NEXT I 

1220 FOR I=l TO T STEP 3 

1230 LINE(21+1*16,180)=-(23+I*16,183),1,BF 
1240 PRESET (1*16, 185) :PRINT#],F(I) 

1250 NEXT I 

1260 IF INKEY$="" THEN 1260 


1270 RETURN 

1280 ’ 1300 REM *INTRO=INFO* 

1310 CLS 

1320 PRINT" af 

1330 PRINT"| AUDIOGRAM hed 

1340 PRINT"| [":PRINT 


1350 PRINT"Met het volgende programma kun je de”:PRINT 
1360 PRINT"maximale frekwentie meten die je nog”:PRINT 
1370 PRINT"Dij een bepaald volume kunt horen.”:PRINT 

1380 PRINT"Eerst zullen we de waarden in tabelvorm”:PRINT 
1390 PRINT"op het scherm worden getoond, waarna”:PRINT 
1400 PRINT"gekozen kan worden of ze moeten worden” :PRINT 
1410 PRINT"uitgeprint.”:PRINT 

1420 PRINT“Daarna kunnen ze în een grafiek worden”:PAINT 
1430 PRINT"weergegeven.”:PRINT 

1440 GOSUBI6G4O:LOCATE 0,4 

1450 PRINT"Als je straks op een toets drukt wordt”":PRINT 
1460 PRINT"een dalende reeks tonen geproduceerd”:PRINT 
1470 PRINT"vana?f 15000 Hz. Het is de bedoeling dat”:PRINT 
1480 PRINT“ je zodra je een toon hoort, op de”:PRINT 

1490 PRINT"spatiebalk drukt. Op het scherm verschijnt”:PRINT 
1500 PRINT"dan welke frekwentie dat Îs. Daarna”:PRINT 
1510 PRINT"wordt een oplopende reeks tonen ten ge-”":PRINT 
1520 PRINT"hore gebracht, steeds in 15 volumestap=-":PRINT 
1530 PRINT"pen. Dus zet het volume voluit!” 

1540 GOSUB 1640:CLS 

1550 RETURN 

1560 * 

1590 REM “VASTE TEKSTEN" 

1600 LOCATE 0,22:PRINT SPC(39): RETURN 

1610 * 

1620 FOR Y=22 TO 5 STEP -1:LOCATE O,Y:PRINT SPC(39): NEXT 
Y:RETURN 

1630 * 

1640 GOSUB 1600:LOCATE 28,22:PRINT "Druk toets” 

1650 IF INKEYS="" THEN 1650 

1660 GOSUB 1620:RETURN 

1670 *' 

1680 GOSUB 1600:LOCATE 0,22 

1690 PRINT“Druk spatiebalk zodra je een toon hoort.” 

1700 RETURN 

17210 

1720 REM * ATTENTIE: 'BEEP’ WORDT GEBRUIKT ALS COMMANDO 
“GELUID UIT!’ * 

1730 * 

1740 REM 3 SUGGESTIE: ALS JE DE AFRONDING OP 10 HZ. TE FIJN 
VINDT. KUN JE DEZE VERHOGEN NAAR 100 HZ. IN REGEL 480 
1750 REM * DUS 480 S=((H/14)\100) "100 

1760 * 

1780 REM 8 OF JE VERWIJDERT DE TUSSENGEVOEGDE REGEL 475
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "MSX Mozaik 1989 nummer 1"

See other formats
